Akut Otitis Media (AOM) – Orta Kulak Enfeksiyonu

Akut otitis media, kulak ağrısı, boğaz ağrısı ve ateş gibi belirtilerle ortaya çıkan orta kulak enfeksiyonudur.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

• Her yaşta görülebilir, ancak 6–24 aylık bebeklerde daha sık rastlanır. Bunun nedeni östaki tüpünün anatomik olarak daha yatay ve kısa olmasıdır.

• Küçük çocuklar ağrıyı ifade edemez; huzursuzluk, kulakla oynama veya sakinleştirilememe ile fark edilebilir.

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonları, adenoid vejetasyon veya geçici nazofarengeal lenfoid hiperplazi östaki tüpünü tıkayarak riski artırır.

Sıklık ve Tekrarlayan Otit

• Son 6 ayda 3 veya daha fazla, son 1 yılda 4 veya daha fazla AOM atağı geçiren çocuklarda tekrarlayan otit düşünülür.

Etiyoloji

• Çoğu vakada bakteriyel etkenler rol oynar:

  • Streptococcus pneumoniae

  • Haemophilus influenzae (tiplendirilemeyen)

  • Moraxella catarrhalis

• Viral ajanlar de AOM’a yol açabilir: RSV, influenza, adenovirüs, koronavirüs, metapnömovirüs, picornavirus.

• Pürülan konjonktivit varlığı H. influenzae etkenini düşündürür.

Tanı

• Otoskop muayenesi: Kulak zarı hiperemik, bulanık ve bombe görünebilir.

• Kulak zarı kızarıklığı veya ağrı her zaman AOM anlamına gelmez; ağlama, yüksek ateş veya ÜSYE’de de görülebilir.

• İnfantlarda bulgular non-spesifik olabilir, tanı zorlaşır.

Tedavi Prensipleri

1. Ağrıyı hafifletmek

2. Etkene yönelik antibiyotik kullanmak

3. 48-72 saat içinde tedavi yanıtını değerlendirmek

Önerilmeyen Yöntemler

• Kulak yoluna zeytinyağı damlatmak, soğuk veya sıcak uygulamak etkin değildir.

Analjezik Seçimi

• İbuprofen veya asetaminofen: 10 mg/kg/doz

• Her iki ilacın AOM’da etkinliği benzerdir.

Antibiyotik Seçimi

• İlk tercih: Amoksisilin veya Amoksisilin-Klavulanat

• Özel durumlar:

  • Son 1 ayda beta-laktam antibiyotik kullanımı

  • Rekürren AOM (son 6 ayda ≥3, son 1 yılda ≥4)

  • Pürülan konjonktivit eşlik ediyorsa
    → Direkt Amoksisilin-Klavulanat başlanmalıdır.

Dozlama Örnekleri

Tedavi Süresi

• 2 yaş altı çocuklar, timpanik zar perforasyonu veya rekürren AOM: 10 gün

• 2 yaş üzeri, timpanik zar intakt ve rekürren AOM yok: 5–7 gün

Tedavi Yanıtı

• 48–72 saat sonra iyileşme varsa: tedavi tamamlanır.

• Yanıt yoksa: parenteral seftriakson (50 mg/kg tek doz, max 1 g) verilir ve ardından oral antibiyotikle 10 güne tamamlanır.

SSS (Sıkça Sorulan Sorular): Akut Otitis Media (AOM)

1. Akut otitis media (AOM) nedir ve hangi belirtilerle ortaya çıkar?
Akut otitis media, kulak ağrısı, boğaz ağrısı ve ateş ile kendini gösteren orta kulak enfeksiyonudur. Bebeklerde ağrı ifade edilemediği için huzursuzluk, kulakla oynama veya uyku bozukluğu ile fark edilebilir.

2. Akut otitis media hangi yaş grubunda daha sık görülür?
AOM her yaşta görülebilir, ancak 6–24 aylık bebeklerde daha sık rastlanır. Bu, östaki tüpünün anatomik olarak kısa ve yatay olmasından kaynaklanır.

3. Tekrarlayan orta kulak enfeksiyonu nedir ve nasıl anlaşılır?
Son 6 ayda 3 veya daha fazla, son 1 yılda 4 veya daha fazla AOM atağı geçiren çocuklarda tekrarlayan otit düşünülür. Bu durumda ek takip ve tedavi planlanabilir.

4. AOM’a hangi bakteriyel veya viral etkenler neden olur?
Bakteriyel etkenler: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalis
Viral etkenler: RSV, influenza, adenovirüs, koronavirüs, metapnömovirüs, picornavirus
Pürülan konjonktivit varsa H. influenzae şüphesi artar.

5. Akut otitis media tanısı nasıl konur?
Otoskop muayenesi ile kulak zarı hiperemik, bulanık ve bombe görünebilir. Ancak ağrı veya kızarıklık tek başına tanı için yeterli değildir; infantlarda bulgular non-spesifik olabilir.

6. AOM tedavisinde hangi yöntemler önerilir?

• Ağrıyı hafifletmek için ibuprofen veya asetaminofen

• Etkene yönelik antibiyotik kullanımı (çoğu kez amoksisilin veya amoksisilin-klavulanat)

• 48–72 saat içinde tedavi yanıtının değerlendirilmesi

7. Hangi AOM tedavileri önerilmez?
Kulak yoluna zeytinyağı damlatmak veya soğuk/sıcak uygulamak etkili değildir.

8. Orta kulak enfeksiyonu için antibiyotik seçimi ve dozları nelerdir?

• İlk tercih: Amoksisilin veya Amoksisilin-Klavulanat

• Penisilin alerjisi: Sefdinir, Sefpodoksim veya Azitromisin

• Rekürren AOM veya son 1 ayda beta-laktam kullanımı varsa direkt Amoksisilin-Klavulanat önerilir

9. AOM tedavi süresi ne kadardır?

• 2 yaş altı çocuklar veya rekürren AOM: 10 gün

• 2 yaş üstü, timpanik zar intakt ve rekürren AOM yok: 5–7 gün

10. Tedaviye yanıt nasıl değerlendirilir?
48–72 saat içinde semptomlar iyileşirse tedavi tamamlanır. Yanıt yoksa parenteral seftriakson uygulanır ve ardından oral antibiyotikle 10 gün tamamlanır.

11. Bebeklerde AOM’dan korunma yolları nelerdir?

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak

• Adenoid ve östaki tıkanıklıklarını takip etmek

• Hijyen kurallarına dikkat etmek ve elleri sık yıkamak