Akut Pankreatit

AKUT PANKREATİT

Acil Başvuru, Tedavi ve Yönetim

   Akut pankreatit, pankreasın ani iltihabı ile karakterize edilen, genellikle şiddetli karın ağrısı ve sindirim problemleriyle acil servise başvuran bir hastalıktır. Hasta, sıklıkla karın üst kısmında yerleşen, sürekli ve şiddetli ağrı ile başvurur. Ağrı genellikle sırt bölgesine yayılabilir ve yemek yedikten sonra daha da kötüleşir. Bununla birlikte, bulantı, kusma, bazen ateş ve karında şişlik de eşlik edebilir.

    Başvuran hastaların çoğu, alkol tüketimi, safra taşı, hiperlipidemi, bazı ilaçlar veya enfeksiyonlar gibi risk faktörlerine sahip olabilir.

Klinik Bulgular

Acil servise başvuran hastalarda aşağıdaki klinik bulgular sıklıkla görülür:

• Şiddetli karın ağrısı: Sol üst kadranda, mide veya sırt bölgesine yayılabilir.

• Bulantı ve kusma: İştah kaybı ile birlikte görülebilir.

• Ateş: Hafif derecede ateş olabilir.

• Abdominal distansiyon: Karın şişliği, hastalarda sık görülen bir bulgudur.

• Hızlı nabız ve hipotansiyon: Hipovolemi, hastalarda sıklıkla gözlemlenebilir.

Muayene

• Karın Muayenesi: Sol üst kadranda hassasiyet ve şişlik (distansiyon) gözlemlenebilir. Barsak sesleri hipoaktif olabilir.

• Genel Durum: Hasta genellikle ağrılı ve huzursuzdur. Hipotansiyon ve taşikardi, hipovolemi ve dehidratasyonu gösterebilir.

Acil Serviste İstenmesi Gereken Tetkikler

1. Tam Kan Sayımı: Lökosit artışı, iltihaplanmayı gösterebilir.

2. Amilaz ve Lipaz: Pankreatit tanısı için kritik testlerdir.

3. Karaciğer Fonksiyon Testleri: Safra yolu tıkanıklığı açısından önemlidir.

4. BUN, Kreatinin, Elektrolitler: Hipovolemi, böbrek fonksiyonları izlenmelidir.

5. Abdominal Ultrasonografi: Safra taşı ve safra yolu tıkanıklığını değerlendirmek için.

6. Bilgisayarlı Tomografi (BT): Şiddetli pankreatit vakalarında kullanılmalıdır.

Acil Serviste Tedavi ve Yönetim

1. Değerlendirme ve Stabilizasyon:

   • Vital bulgular (kan basıncı, nabız, solunum hızı) sürekli izlenmeli.

   • Ağrı yönetimi: Tramadol veya Fentanil gibi opioid analjezikler ile ağrı kontrolü sağlanmalıdır.

   • Sıvı ve elektrolit desteği: Akut pankreatitte sıvı tedavisi, dehidratasyonu düzeltmek ve organ fonksiyonlarını korumak için kritik öneme sahiptir. İlk 24-48 saat içinde, hastanın klinik durumuna göre genellikle Ringer Laktat veya Salin gibi izotonik çözeltilerle yüksek miktarda sıvı verilmesi gerekmektedir. Hedef olarak, sistolik kan basıncının 90 mmHg ve üzeri, idrar çıkışının 0.5-1 mL/kg/saat olması sağlanmalıdır. Erken sıvı resüsitasyonu, hipovolemi ve organ yetmezliklerini önleyerek hastaların prognozunu iyileştirebilir.

   • NPO (Nothing per oral): Pankreas dinlendirilmelidir, hastaya ağız yoluyla besin verilmemelidir.

2. Görüntüleme Yöntemleri:

   • Abdominal Ultrasonografi (USG): Safra taşı, safra kesesi durumu kontrol edilmelidir.

   • Bilgisayarlı Tomografi (BT): Şiddetli pankreatit vakalarında, pankreasın yapısal durumu ve komplikasyonları (nekroz, sıvı birikimi) değerlendirilmelidir.

3. Antibiyotik Tedavisi:

   • Nekrotizan pankreatit veya apse dışında rutin olarak antibiyoterapi başlanmasına gerek yoktur.Enfeksiyon şüphesi olan veya nekrotizan pankreatit vakalarında geniş spektrumlu antibiyotikler kullanılabilir. Meropenem(Meronem) veya Piperasilin-tazobaktam(Tazocin ) gibi antibiyotikler tercih edilebilir.

4. Şiddetli Akut Pankreatit Tedavisi:

   • Yoğun bakım: Organ yetmezliği gelişen hastalar için yoğun bakım desteği gerekebilir.

   • Erken enteral beslenme: Hasta stabil hale geldiğinde enteral beslenmeye başlanmalıdır.

   • Endoskopik tedavi: Safra taşı nedeniyle tıkanıklık varsa ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi) uygulanabilir.

Sonuç: Akut pankreatit, hızlı bir şekilde tanısı konulmalı ve tedavi edilmelidir. Erken dönemde sıvı tedavisi, ağrı yönetimi ve izlem büyük önem taşır. Hasta stabil hale geldiğinde, her 6-12 saatte bir vital bulgular ve laboratuvar testleri ile izlenmelidir. Şiddetli vakalarda yoğun bakım ve endoskopik ya da cerrahi müdahaleler gerekebilir. Erken tedavi, komplikasyonları azaltmaya ve hasta sonuçlarını iyileştirmeye yardımcı olur.

Kaynaklar

1. Acute Pancreatitis. New England Journal of Medicine, 369(20), 1972-1981.

2. Classification of Acute Pancreatitis—2012: Revision of the Atlanta Classification and Definitions by International Consensus. Gut, 62(1), 102-111.

3. Acute Pancreatitis. The Surgical Clinics of North America, 86(5), 961-976.