Vajinit: Etyolojisi, Kliniği, Tanısı

Vajinit, vajinanın inflamasyonu veya enfeksiyonunu ifade eder ve kadın sağlığında sık görülen bir durumdur. Klinik olarak akıntı, kaşıntı, yanma, irritasyon, kötü koku veya disparoni ile kendini gösterebilir. Vajinit etyolojisi tek bir mikroorganizmaya bağlı olabileceği gibi, çoğunlukla birden fazla faktörün rol aldığı multifaktöryel bir tablodur.

Normal Vajinal Flora ve pH

• Vajinanın normal florasında hidrojen peroksit üreten laktobasiller baskındır.

• Ortalama pH: 4.5 civarındadır.

• Hormon döngüsüne bağlı değişiklikler:

  • Östrojen artışı → yüzeyel hücreler artar

  • Progesteron etkisi → intermediate hücreler çoğalır

  • Hormon etkisi yoksa → parabazal hücreler daha fazla görülür

Not: Vajinal flora bozulduğunda veya pH değiştiğinde bakteriyel veya fungal vajinit gelişebilir.

Vajinit Etyoloji ve Tedavi Algoritması

Bakteriyel Vajinozis (BV)

Kaynaklar:

• Sobel JD. Bacterial Vaginosis. N Engl J Med. 2018;379:1844-1851.

• Workowski KA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. CDC.

Trichomonas Vaginiti

Kaynaklar:

• Kissinger P. Trichomonas Vaginitis: Treatment and Management. Clin Infect Dis. 2015;61:S837-S842.

Kandidal Vajinit

Kaynaklar:

• Sobel JD. Vulvovaginal Candidiasis. N Engl J Med. 2016;374:1445-1454.

• Workowski KA, et al. STI Treatment Guidelines, 2021. CDC.

Diğer Vajinit Türleri

• Atrofik vajinit: Menopoz sonrası östrojen eksikliğine bağlı, kaşıntı ve yanma ön plandadır.

• İrritan/alerjik vajinit: Kimyasal irritanlar veya alerjenlere bağlıdır; kortikosteroid içeren lokal tedaviler faydalı olabilir.

Not: Primer enfeksiyöz vajinitlerde kortikosteroid kullanılmaz.

Klinik Pratik Öneriler

• Tuvalet sonrası temizlik önden arkaya, sadece su ile yapılmalı.

• Vajinal duş ve kozmetik ürün kullanımı önerilmez.

• Pamuklu iç çamaşırı tercih edilmeli, sık değiştirilmeli.

• Dar ve sentetik kıyafetlerden kaçınılmalı, hava alan giysiler tercih edilmeli.

• Tekrarlayan vajinitlerde alerji araştırılmalı (çamaşır deterjanı, ped, prezervatif, kozmetik).

• Baharatlı ve fermente gıdalar hassasiyeti artırabilir; beslenmeye dikkat edilmeli.

• Destek olarak 1 litre suya 10 damla saf çay ağacı yağı veya nioli yağı eklenebilir (taharet suyu veya çamaşır için).

Özet

• Vajinit genellikle birinci basamakta yönetilebilir.

• Semptom ve etyolojiye göre hedefe yönelik tedavi seçilmeli.

• Gebelik durumu tedavi öncesi mutlaka değerlendirilmelidir.

• Tekrarlayan veya dirençli olgularda mikrobiyolojik testler ve uzman konsültasyonu önerilir.

Kaynakça

1. Sobel JD. Bacterial Vaginosis, Vulvovaginal Candidiasis, and Trichomoniasis. N Engl J Med. 2018;379:1844-1854.

2. Workowski KA, Bolan GA. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(RR-4):1-187.

3. Mendling W. Vaginitis: Diagnosis and Treatment. Dtsch Arztebl Int. 2016;113:837–847.

4. Chaim W, et al. Management of Recurrent Vulvovaginal Candidiasis. Curr Opin Infect Dis. 2020;33:64–70.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Vajinit

Vajinit nedir?

Vajinit, vajinanın inflamasyonu veya enfeksiyonu olarak tanımlanır. Kadınlarda sık görülen bir durumdur ve akıntı, kaşıntı, yanma, irritasyon, kötü koku veya cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni) gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Vajinitin başlıca nedenleri nelerdir?

Vajinitin etyolojisi multifaktöryeldir. Başlıca nedenler:

• Bakteriyel vajinozis (BV) – Gardnerella vaginalis baskınlığı

• Trichomonas vaginalis enfeksiyonu

• Kandidal vajinit (Candida albicans ve nadiren diğer türler)

• Atrofik vajinit – Östrojen eksikliği

• İrritan veya alerjik vajinit – Kimyasal irritanlar veya alerjenler

Vajinitin belirtileri nelerdir?

• Akıntı: Renk ve kıvam vajinit türüne göre değişir (gri, balık kokulu, sarı-yeşil, süt kesiği gibi)

• Kaşıntı ve yanma

• Vulvar irritasyon ve hassasiyet

• Kötü koku (özellikle bakteriyel veya trikomonas kaynaklı)

• Disparoni (cinsel ilişki sırasında ağrı)

Bakteriyel vajinozis nasıl tanınır ve tedavi edilir?

• Belirtiler: Gri, homojen, balık kokulu akıntı

• Tanı: Clue hücre mikroskopisi, Whiff testi, pH >4.5

• Tedavi: Metronidazol 500 mg 2x1, 7 gün (ilk tercih), klindamisin 2x300 mg 7 gün veya vajinal ovül 1x100 mg 3 gün

• Gebelikte: Metronidazol güvenle kullanılabilir; erken membran rüptürü ve preterm doğum riskini azaltır.

Trichomonas vajiniti nasıl tedavi edilir?

• Belirtiler: Sarı-yeşil, köpüklü, kötü kokulu akıntı, kaşıntı

• Tanı: Mikroskopta hareketli trikomonadlar, vajinal pH >5, çilek serviks

• Tedavi: Metronidazol 2 g tek doz veya 500 mg 2x1, 7 gün

• Ek not: Eş tedavisi zorunludur, cinsel perhiz önerilir; nüks kontrolü 3 ayda yapılmalıdır.

Kandidal vajinit nasıl tanınır ve yönetilir?

• Belirtiler: Beyaz, süt kesiği kıvamında akıntı, şiddetli kaşıntı

• Etken: Candida albicans (%90), nadiren C. glabrata veya C. tropicalis

• Tedavi:

  • Topikal azoller veya flukonazol 150 mg tek doz (komplike olmayan olgularda)

  • Tekrarlayan/komplike olgularda flukonazol 72 saat arayla 2–3 doz veya haftalık profilaksi

• Risk faktörleri: Antibiyotik kullanımı, diyabet, hormonal yöntemler, immünsüpresyon

Atrofik ve irritan/alergik vajinitler nasıl yönetilir?

• Atrofik vajinit: Menopoz sonrası östrojen eksikliği; lokal östrojen tedavisi ile düzelir.

• İrritan/alerjik vajinit: Kimyasal veya alerjen kaynaklı; kortikosteroid içeren lokal tedavi uygulanabilir.

Vajinit önlemek için nelere dikkat edilmelidir?

• Tuvalet sonrası temizlik önden arkaya yapılmalı, sadece su kullanılmalı

• Vajinal duş ve kozmetik ürünlerden kaçınılmalı

• Pamuklu iç çamaşırı tercih edilmeli, sık değiştirilmelidir

• Dar ve sentetik giysilerden kaçınılmalı

• Tekrarlayan olgularda alerjen araştırması yapılmalı (çamaşır deterjanı, ped, prezervatif)

• Baharatlı ve fermente gıdalardan kaçınılabilir; destek olarak çay ağacı yağı veya nioli yağı kullanılabilir

Vajinit tedavisi kimler için uzman desteği gerektirir?

• Tekrarlayan veya dirençli olgular

• Gebelikte ortaya çıkan vajinit

• Altta yatan sistemik hastalık veya immün yetmezlik durumu

Vajinit tamamen tedavi edilebilir mi?

Evet. Vajinitin tedavisi, etyolojiye yönelik hedefe yönelik ilaç veya lokal tedavi ile başarılıdır. Tekrarlayan olgularda yaşam tarzı değişiklikleri ve alerjen yönetimi de önemlidir.