ANAFİLAKSİ HAKKINDA

1. Anafilaksi nedir ve kimler risk altındadır? Anafilaksi, hızlı başlayan ve hayatı tehdit edebilen sistemik bir alerjik reaksiyondur. Çocuklar, ergenler ve genç erişkinlerde en sık besin kaynaklı olarak görülürken, antibiyotikler ve venom (arı/yılan sokması) da önemli nedenlerdir. 2. Anafilaksiye hangi etkenler yol açabilir? Anafilaksi tetikleyicileri arasında gıdalar, ilaçlar, venom, lateks ve soğuk maruziyeti bulunur. İdiyopatik anafilaksi, tüm olası nedenler dışlandıktan sonra kullanılır. 3. Anafilaksi belirtileri ne zaman ortaya çıkar? Belirtiler genellikle alerjene maruziyetten sonraki 2 saat içinde görülür. Parenteral ilaçlar veya venom alerjisinde reaksiyon çok hızlı gelişebilir. Semptomlar cilt, solunum ve dolaşım sistemini kapsayabilir. 4. Bifazik anafilaksi nedir ve risk faktörleri nelerdir? Bifazik anafilaksi, hastada ilk reaksiyondan sonra düzelme olmasına rağmen 72 saat içinde (ortalama 6–8 saat) tekrar ortaya çıkan reaksiyondur. İlk reaksiyonun şiddeti, ikinci reaksiyonun ciddiyetini tahmin ettirir; bazen ikinci reaksiyon daha ağır veya ölümcül olabilir. 5. Egzersiz ilişkili anafilaksi (EIAn) nedir? EIAn, anafilaksinin yalnızca egzersiz ile tetiklendiği durumdur. Besine bağlı egzersiz ilişkili anafilaksi (FEIAn) ise duyarlı besin alımı sonrası egzersizle ortaya çıkar. Genellikle adolesan ve genç erişkinlerde görülür ve erkeklerde daha yaygındır. 6. İnfantlarda anafilaksi nasıl seyreder? İnfantlarda semptomlar silik olabilir. Taşikardi erken bulgu olarak görülürken, hipotansiyon geç ortaya çıkar. Bilinen yer fıstığı ve ağaç yemişi alerjisi ciddi reaksiyonlarla ilişkilidir. 7. Anafilaksi tanısı nasıl konur? Tanı klinik bulgulara dayanır. Sorumlu alerjenin maruziyeti, semptomların hızlı başlaması ve sistemik bulguların varlığı tanıda önemlidir. 8. Anafilaksi tedavisinde ilk adım nedir? Hasta sırtüstü yatırılır, bacaklar gövde hizasından yukarıda tutulur ve hava yolu açık tutulur. İlk müdahale olarak IM adrenalin uygulanmalıdır. 9. Çocuklarda adrenalin dozu ve uygulama yöntemi nedir? Çocuklarda IM adrenalin dozu 0,01 mg/kg’dır (max 0,5 mg). Uyluk lateraline, vastus lateralis kası içine 1:1000’lik adrenalin sulandırılmadan uygulanır. Gerekirse 5–15 dakika aralıklarla tekrarlanabilir. 10. Adrenalin otoenjektörü kullanımı nasıl olmalıdır? Hastane dışı ortamda adrenalin otoenjektörü kullanılabilir: • Penepin JR 0,15 mg (7–25 kg) • Penepin 0,3 mg (>25 kg) 11. Şok ve ciddi bronkospazm durumunda hangi tedavi uygulanır? • Şok: Serum fizyolojik 20 ml/kg ilk 1 saatte, kan basıncı ve nabız hızına göre ayarlanır. • Bronkospazm: Salbutamol 0,15 mg/kg/doz nebülizasyon ile verilir; gerekirse ipratropium bromür eklenir. • Beta bloker hastalarında adrenalin etkisizse glukagon uygulanır. 12. Anafilaksi sonrası hasta ne kadar süre izlenmelidir? Bifazik anafilaksi riski nedeniyle hastalar en az 8 saat gözlem altında tutulmalıdır. Şiddetli vakalarda (dolaşım bozukluğu, bronkospazm, larengeal tutulum) 24 saat hastanede yatış önerilir. 13. Dirençli anafilaksi nedir ve tedavisi nasıldır? İki kez IM adrenalin ve sıvı tedavisine rağmen şok devam ediyorsa, dirençli anafilaksi tanısı konur. Bu durumda adrenalin infüzyonu başlatılır ve hasta yoğun bakımda izlenir.