Bebeklerde ve Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi (DEA) Önleme Rehberi

Demir Eksikliği Anemisi Nedir?

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre demir eksikliği anemisi (DEA), özellikle bebekler, çocuklar ve gebeler için ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Demir eksikliği; fiziksel ve zihinsel gelişimi etkileyerek, okul başarısını düşürür ve toplum sağlığında olumsuz etkiler yaratır.

Risk Grupları

• 6-24 aylık bebekler

• Doğurganlık çağındaki kadınlar

• Okul çağındaki çocuklar

• Adolesanlar

Bebekler, doğumda sahip oldukları demir stoklarıyla ilk 4-6 ayı tamamlar; ardından beslenme yetersizliği veya yetersiz ek besin alımı demir eksikliğine yol açabilir.

“Demir Gibi Türkiye” Programı

2004 yılında başlatılan programın amacı:

• Bebeklerin ilk 6 ay anne sütü almasını sağlamak

• ay sonunda ek besine geçerek demir alımını desteklemek

• Tüm bebekleri demir eksikliği yönünden taramak

• 4-12 ay arası anemisi olmayan bebeklere koruyucu demir desteği sağlamak

• 4-24 ay arası anemisi olan bebeklere demir tedavisi uygulamak

Program sayesinde Türkiye’de anemi görülme sıklığı bu yaş grubunda %7’nin altına düşmüştür.

Demir Profilaksisi ve Tedavisi

4-12 ay arası anemisi olmayan bebekler için:

• +3 değerlikli demir: 10 mg/gün, 4 damla/gün

• +2 değerlikli demir: 10 mg/gün, 9 damla/gün

• Prematür veya 2500 g altı bebeklerde 2. ayda başlanır.

• ayda hemoglobin kontrolü yapılır.

4-24 ay arası anemisi olan bebekler için:

• 3 mg/kg/gün, 3 ay süreyle demir tedavisi uygulanır.

• Tedavi başlangıcından 1 ay sonra takip yapılır.

Önemli noktalar:

• Demir ilaçları aç karnına ve sütle birlikte verilmemelidir.

• C vitamini alımı demir emilimini artırır.

• Düzenli kullanım, demir eksikliği riskini azaltır.

• Aileye dengeli ve demirden zengin beslenme hakkında bilgi verilir.

• Altıncı aydan sonra kırmızı et, yumurta ve demir destekli gıdalar eklenmelidir.

• 5 yaş ve adolesan dönemde hemoglobin ve hematokrit kontrolleri yapılmalıdır.

Demir İlacının Yan Etkileri

• Bulantı, kusma, kabızlık veya ishal

• Karın ağrısı veya mide yanması

• Dışkının koyu renk alması

• Dişlerin geçici olarak siyaha boyanması

Öneri: İlacın dilin arkasına damlatılması ve meyve suyu ile seyreltilmesi yan etkileri azaltır.

Kaynak: Demir Gibi Türkiye Programı Uygulama Rehberi

Bebeklerde ve Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi (DEA) – SSS

1. Demir eksikliği anemisi (DEA) nedir?

• DEA, vücutta yeterli demir bulunmaması sonucu kırmızı kan hücresi üretiminin azalmasıyla ortaya çıkan bir durumdur.

• Özellikle bebekler, çocuklar ve gebeler için ciddi bir halk sağlığı sorunudur.

• Fiziksel ve zihinsel gelişimi etkileyebilir, okul başarısını düşürebilir ve toplum sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratır.

2. Hangi gruplar DEA açısından risk altındadır?

• 6–24 aylık bebekler

• Doğurganlık çağındaki kadınlar

• Okul çağındaki çocuklar

• Adolesanlar

3. Bebeklerde DEA nasıl gelişir?

• Bebekler, doğumda sahip oldukları demir stoklarıyla ilk 4–6 ayı tamamlar.

• Sonrasında yetersiz beslenme veya yetersiz ek besin alımı demir eksikliğine yol açabilir.

4. “Demir Gibi Türkiye” programının amacı nedir?

• Bebeklerin ilk 6 ay anne sütü almasını sağlamak

• ay sonunda ek besinlerle demir alımını desteklemek

• Tüm bebekleri demir eksikliği açısından taramak

• 4–12 ay arası anemisi olmayan bebeklere koruyucu demir desteği sağlamak

• 4–24 ay arası anemisi olan bebeklere demir tedavisi uygulamak

5. 4–12 ay arası anemisi olmayan bebeklerde demir profilaksisi nasıl uygulanır?

• +3 değerlikli demir: 10 mg/gün, 4 damla/gün

• +2 değerlikli demir: 10 mg/gün, 9 damla/gün

• Prematür veya 2500 g altı bebeklerde 2. ayda başlanır

• Ayda hemoglobin kontrolü yapılır

6. 4–24 ay arası anemisi olan bebeklerde tedavi nasıl uygulanır?

• 3 mg/kg/gün, 3 ay süreyle demir tedavisi

• Tedavi başlangıcından 1 ay sonra takip yapılır

7. Demir ilacı kullanırken nelere dikkat edilmelidir?

• Demir ilaçları aç karnına ve sütle birlikte verilmemelidir

• C vitamini alımı demir emilimini artırır

• Düzenli kullanım demir eksikliği riskini azaltır

• Altıncı aydan sonra kırmızı et, yumurta ve demir destekli gıdalar eklenmelidir

• Aileye dengeli ve demirden zengin beslenme hakkında bilgi verilmelidir

8. Demir ilacının yan etkileri nelerdir ve nasıl azaltılır?

• Bulantı, kusma, kabızlık veya ishal

• Karın ağrısı veya mide yanması

• Dışkının koyu renk alması

• Dişlerin geçici olarak siyaha boyanması

Öneri: İlacın dilin arkasına damlatılması ve meyve suyu ile seyreltilmesi yan etkileri azaltır.

9. 5 yaş ve adolesan dönemde ne yapılmalıdır?

• Hemoglobin ve hematokrit kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır

Kaynak:

• Demir Gibi Türkiye Programı Uygulama Rehberi