Dirsek Çıkığı: Klinik Yaklaşım ve Tedavi Rehberi

Dirsek çıkıkları, yetişkinlerde omuz çıkığından sonra en sık görülen ikinci büyük eklem çıkığıdır. Travma sonrası oluşan bu durum, ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir. Özellikle posterolateral çıkıklar (%80) en yaygın türdür.

Yaralanma Tipleri

Tip	Tanım	Özellikler
Basit	Kırık içermez	Genellikle bağ ve kapsül hasarına bağlıdır
Karmaşık	Kırık içerir	Radyal baş, koronoid, olekranon gibi kemik yapıları etkilenir

Mekanizma: Uzatılmış dirseğe eksenel yük + valgus/posterolateral kuvvet → bağ ve kapsül yırtıkları (“Horii çemberi”).

Klinik Bulgular

Şiddetli ağrı ve belirgin şişlik
Dirsek hareketlerinde kısıtlılık
Spontan redüksiyon sonrası deformite
Posterolateral çıkıklarda kol kısalır, 90° fleksiyonda pozisyon gözlenir

Not: Çıkık sonrası nörovasküler durum mutlaka kontrol edilmelidir.

Fizik Muayene ve Nörovasküler Değerlendirme

Palpasyonda hassasiyet, deformite ve krepitasyon
Dirsek, omuz ve bilek hareketleri gözlenir
Sinir fonksiyonu testi:
- Ulnar: Parmak abdüksiyonu/adduksiyonu
- Median: “OK” işareti, yumruk testi
- Radyal: Parmak ve bilek ekstansiyonu

Görüntüleme Yöntemleri

Radyografi (AP ve lateral): Kırık ve çıkık yönünü belirler
BT/MRG: Cerrahi planlama ve karmaşık kırıklar için
Ultrason: Yardımcı değerlendirme

Redüksiyon Prosedürü

Zamanlama: 6 saat içinde ideal
Yöntem: Traksiyon, kaldıraç veya traksiyon-karşıt traksiyon teknikleri
Sedasyon: İşlemsel sedasyon, hematom bloğu veya brakiyal pleksus bloğu
Redüksiyon sonrası: Nörovasküler kontrol + radyografi ile doğrulama
Atelleme: 90° fleksiyon, ön kol nötr pozisyon

Dirsek Çıkığı Redüksiyonunda Kullanılan Tekniklerin Karşılaştırılması

Teknik	Yöntem / Açıklama	Avantajları	Dezavantajları / Riskleri	İdeal Kullanım Durumu
Hawkins (Koç) Tekniği / Stimson yöntemi	Hasta yüzüstü yatar, dirsek 90° fleksiyonda sarkıtılır, ağırlık uygulanır veya yavaş traksiyon ile redüksiyon sağlanır	Basit, sedasyon gerekebilir ama genellikle iyi tolere edilir	Traksiyon yeterli olmazsa başarısız olabilir; sinir yaralanması riskine dikkat	Posterior çıkıklarda, sedasyon altında veya hafif traksiyonla
Stimson / Ağırlık ile traksiyon	Hasta yüzüstü, dirsek 90° fleksiyonda; el bileğine ağırlık bağlanır, yerçekimi ile redüksiyon sağlanır	Minimal güç gerektirir, hasta rahat	Daha uzun süre beklemek gerekebilir, bazı hastalarda uygulanamaz	Hafif posterior çıkıklar, sedasyon ile birlikte
Sürekli Traksiyon ve Hafif Fleksiyon	Dirsek hafif fleksiyonda, uzunlamasına traksiyon uygulanır, eşlik eden medial veya lateral bası ile redüksiyon	Yumuşak dokuya zarar riskini azaltır	Deneyimli kişilerce uygulanmalı; bazı çıkıklarda başarısız olabilir	Kompleks posterior çıkıklar, anestezi altında
Hiperpronasyon Tekniği	Dirsek 90° fleksiyonda, önkol pronasyona getirilir, hafif traksiyon ve medial-lateral bası ile redüksiyon	Özellikle posterior çıkıklarda hızlı ve etkili	Uygulama sırasında radial sinir yaralanma riski; deneyim gerektirir	Posterior çıkık, ek yaralanma riski düşük
Fleksiyon Tekniği (Parmak bası ile)	Dirsek tamamen fleksiyonda, çıkık humerusun olekranon tarafından desteklenip parmak ile manipüle edilir	Sedasyon gerektirmez, hızlı	Sert veya kronik çıkıklarda başarısız; ağrılı olabilir	Akut posterior çıkık, özellikle hafif vakalarda
Kapanış ve Kombine Teknikler	Traksiyon + fleksiyon + pronasyon/ supinasyon kombinasyonu	Kompleks veya atypik çıkıklarda daha yüksek başarı	Daha fazla deneyim ve dikkat gerekir; sinir ve damar yaralanması riski	Kompleks posterior veya direkt posterior-medial çıkıklar

Posterior çıkıklar en sık görülür ve çoğu teknik posterior çıkıklara uygundur.
Acil durumlarda ve nörovasküler risk varsa anestezi veya sedasyon altında yapılması önerilir.
Hangi tekniğin seçileceği çıkığın tipi, kronikliği, eşlik eden kırık veya yumuşak doku yaralanmasına göre belirlenir.
Sinir (özellikle radial) ve damar yaralanma riski tüm tekniklerde dikkate alınmalıdır.

Ortopedik Konsültasyon Gerektiren Durumlar

Redükte edilemeyen çıkık
Nörovasküler defisit
Akut kompartman sendromu
Kırıkla komplike veya stabil olmayan çıkık

Tüm hastalar 2 hafta içinde ortopediye yönlendirilmelidir; takip 3 gün içinde önerilir.

Komplikasyonlar

Komplikasyon	Açıklama
Hareket kaybı	Fleksiyon-ekstansiyon, supinasyon-pronasyon
Akut kompartman sendromu	Acil cerrahi gerekebilir
Heterotopik ossifikasyon	Kemik dokusu eklem dışında gelişebilir
Nörovasküler yaralanma	Sinir veya damar hasarı

Rehabilitasyon ve İşe/Spora Dönüş

Masa başı işe dönüş: ~10 gün
Ağır iş/spor: 3–6 hafta
Fizyoterapi: Eklem hareket açıklığı, kas kuvvetlendirme, proprioseptif eğitim

Tedavi Yaklaşımı

Konservatif: Stabil, kırıksız çıkıklarda atelleme + kısa süreli immobilizasyon
Cerrahi: Karmaşık veya instabil çıkıklar için
Fizyoterapi: Hareket açıklığı ve kas kuvveti sağlamak

Bölümün Kaynakçası

Morrey BF, Askew LJ, Chao EY. A biomechanical study of normal functional elbow motion. J Bone Joint Surg Am. 1981;63(6):872–877.
O’Driscoll SW, et al. The unstable elbow. J Bone Joint Surg Am. 2000;82(4):547–559.
Park MJ, et al. Current concepts in management of elbow dislocations. Clin Orthop Surg. 2018;10(4):364–373.
Keener JD, Patterson SD. Elbow dislocations: management and complications. Orthop Clin North Am. 2017;48(2):167–178.
Wang T, et al. Complex elbow dislocations: surgical strategies and outcomes. Orthop Surg. 2020;12(1):40–49.

Dirsek Çıkığında Redüksiyon Yöntemlerinin Karşılaştırılması Tablosu'nun Kaynakçası

Reichert ILH, et al. (2021). Dislocations of the elbow – An instructional review. PubMed Central.
Gottlieb M, et al. (2022). Managing Elbow Dislocations. Annals of Emergency Medicine.
Isobe F, et al. (2021). Difficult closed reduction of elbow dislocations: two case reports. PubMed Central.
Gottlieb M, et al. (2018). Elbow Dislocations in the Emergency Department. ScienceDirect.
Korducki J. (2022). How to Perform Seven Elbow Dislocation Reduction Techniques. JournalFeed.
Breulmann FL, et al. (2024). Treatment strategies for simple elbow dislocation. BMC Musculoskeletal Disorders.
Gottlieb M, et al. (2018). Elbow Dislocations in the Emergency Department. ScienceDirect.
Coulibaly NF, et al. (2017). Management Of Recent Elbow Dislocations: Functional Treatment Versus Immobilization. Open Orthopaedics Journal.
Boretto JG, et al. (2014). Comparative Study of Simple and Complex Open Elbow Dislocations. PubMed Central.
Pott CMJM, et al. (2024). Treatment Outcomes of Simple Elbow Dislocations. JBJS Reviews.

Dirsek Çıkığı – SEO Odaklı Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Dirsek çıkığı nedir?
Dirsek çıkığı, dirsek eklemindeki kemiklerin normal pozisyonundan ayrılmasıdır. Genellikle travma sonucu oluşur ve ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir. Yetişkinlerde omuz çıkığından sonra en sık görülen ikinci eklem çıkığıdır.

2. Dirsek çıkığı tipleri nelerdir?

Basit çıkık: Kırık içermez; bağ ve kapsül hasarına bağlıdır.
Karmaşık çıkık: Kırık eşlik eder (radyal baş, koronoid, olekranon gibi).

3. Dirsek çıkığı nasıl oluşur?

Uzatılmış dirseğe eksenel yük + valgus veya posterolateral kuvvet → bağ ve kapsül yırtıkları
Bu mekanizma "Horii çemberi" olarak bilinir.

4. Dirsek çıkığı belirtileri nelerdir?

Şiddetli ağrı ve belirgin şişlik
Dirsek hareketlerinde kısıtlılık
Posterolateral çıkıklarda kol kısalır ve 90° fleksiyon pozisyonu görülür
Nörovasküler durum mutlaka kontrol edilmelidir

5. Dirsek çıkığı tanısı nasıl konur?

Fizik muayene: Palpasyonda hassasiyet, deformite, krepitasyon
Sinir fonksiyon testleri:
- Ulnar: Parmak abdüksiyonu/adduksiyonu
- Median: “OK” işareti, yumruk testi
- Radyal: Parmak ve bilek ekstansiyonu
Görüntüleme: AP ve lateral radyografi, karmaşık durumlarda BT veya MRG

6. Dirsek çıkığı redüksiyonu nasıl yapılır?

Zamanlama: 6 saat içinde ideal
Yöntemler: Traksiyon, kaldıraç, traksiyon-karşıt traksiyon
Sedasyon: İşlemsel sedasyon, hematom bloğu veya brakiyal pleksus bloğu
Redüksiyon sonrası: Nörovasküler kontrol ve radyografi ile doğrulama
Atelleme: 90° fleksiyon, ön kol nötr pozisyon

7. Dirsek çıkığı redüksiyonunda hangi teknikler kullanılır?

Teknik	Açıklama	Avantaj	Dezavantaj / Risk	İdeal Kullanım
Hawkins (Koç)	Hasta yüzüstü, dirsek 90° fleksiyonda sarkıtılır, ağırlık/traksiyon	Basit, iyi tolere edilir	Traksiyon yetersiz olabilir; sinir yaralanması riski	Posterior çıkık, sedasyon altında
Stimson	Ağırlık ile traksiyon, yüzüstü pozisyon	Minimal güç, hasta rahat	Daha uzun bekleme gerekebilir	Hafif posterior çıkık, sedasyon ile
Sürekli Traksiyon + Hafif Fleksiyon	Uzunlamasına traksiyon + medial/lateral bası	Yumuşak dokuya zarar az	Deneyim gerektirir	Kompleks posterior çıkık, anestezi altında
Hiperpronasyon	Dirsek 90° fleksiyonda, önkol pronasyon	Hızlı ve etkili	Radial sinir yaralanma riski	Posterior çıkık, ek yaralanma riski düşük
Fleksiyon (Parmak bası)	Dirsek tamamen fleksiyonda, parmak ile manipülasyon	Sedasyon gerektirmez, hızlı	Sert veya kronik çıkıklarda başarısız	Akut posterior çıkık, hafif vakalar
Kombine	Traksiyon + fleksiyon + pronasyon/supinasyon	Yüksek başarı	Deneyim ve dikkat gerektirir	Kompleks posterior veya posterior-medial çıkık

8. Hangi durumlarda ortopedik konsültasyon gerekir?

Redükte edilemeyen çıkık
Nörovasküler defisit
Akut kompartman sendromu
Kırıkla komplike veya stabil olmayan çıkık
Tüm hastalar 2 hafta içinde ortopediye yönlendirilmelidir, takip 3 gün içinde önerilir

9. Dirsek çıkığı komplikasyonları nelerdir?

Hareket kaybı (fleksiyon-ekstansiyon, supinasyon-pronasyon)
Akut kompartman sendromu (acil cerrahi gerekebilir)
Heterotopik ossifikasyon (eklem dışında kemik dokusu)
Nörovasküler yaralanma

10. Dirsek çıkığı sonrası rehabilitasyon ve işe/spora dönüş

Masa başı işe dönüş: ~10 gün
Ağır iş/spor: 3–6 hafta
Fizyoterapi: Eklem hareket açıklığı, kas kuvvetlendirme, proprioseptif eğitim

11. Dirsek çıkığında tedavi yaklaşımı nedir?

Konservatif: Stabil, kırıksız çıkıklarda atelleme + kısa süreli immobilizasyon
Cerrahi: Karmaşık veya instabil çıkıklar için
Fizyoterapi: Hareket açıklığı ve kas kuvveti sağlamak

Dirsek Çıkığı