Diş Hassasiyeti: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Seçenekleri

Diş hassasiyeti (dentin hassasiyeti), dişlerin soğuk, sıcak, tatlı veya asidik yiyecek ve içeceklere karşı aşırı reaksiyon göstermesiyle kendini belli eden yaygın bir ağız sağlığı problemidir. Özellikle soğuk su veya hava temasıyla oluşan ani, keskin sızı hissi, bu durumun en belirgin belirtisidir.

Diş hassasiyetinin temelinde, mine tabakasının altındaki dentin dokusunun açığa çıkması veya dentin tübüllerinin uyarılması yatar. Dentin, diş sinirlerine (pulpa) doğrudan bağlantılı olduğundan, dış uyaranlara karşı hassastır.

Diş Hassasiyetinin Yaygın Nedenleri

1. Diş Eti Çekilmesi
   Periodontal (diş eti) hastalıklar veya yanlış fırçalama teknikleri nedeniyle diş eti çekilebilir. Bu durum diş köklerini açığa çıkararak dentin tabakasını savunmasız bırakır.

2. Kama Defektleri (Servikal Aşınmalar)
   Dişin diş etiyle birleştiği kole bölgesinde V şeklinde doku kaybı oluşabilir.

   • Yanlış fırçalama (sert fırça, fazla basınç)

   • Diş sıkma / gıcırdatma (bruksizm)
     bu defektlerin en sık nedenleridir. Bu durumlar hem hassasiyet hem de estetik sorunlara yol açabilir.

3. Mine Kaybı veya Dentin Tübül Genişlemesi

   • Asitli içeceklerin sık tüketimi

   • Diş erozyonu

   • Yaşla birlikte dentin tübüllerinin genişlemesi
     mine tabakasının incelmesine veya dentinin daha hassas hale gelmesine neden olabilir.

4. Diş Beyazlatma Uygulamaları
   Ofis tipi veya ev tipi beyazlatma işlemleri sonrası geçici diş hassasiyeti oluşabilir. Bu durum genellikle geri dönüşlüdür.

Diş Hassasiyetinin Tedavisi

Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır.

• Hassasiyet giderici florürlü diş macunları (dentin tübüllerini daraltarak uyarana karşı koruma sağlar)

• Florür vernik uygulamaları (diş hekimi tarafından)

• Kama defektlerinin kompozit dolgularla kapatılması

• Diş eti çekilmesi olan durumlarda cerrahi veya konservatif periodontal tedaviler

• Bruksizm varsa gece plağı (splint) kullanımı

• Erozyon veya aşınma varsa etkenin ortadan kaldırılması ve restoratif tedavi

Korunma Önerileri

• Yumuşak kıllı diş fırçası kullanın, fazla bastırmadan fırçalayın.

• Asitli içecekleri sınırlayın ve pipet kullanın.

• Günde en az 2 kez diş fırçalayın ama asitli yiyeceklerden hemen sonra fırçalamayın.

• Florür içeren diş macunları tercih edin.

• Diş gıcırdatma alışkanlığı varsa diş hekiminize başvurun.

• Düzenli diş hekimi kontrolleri yaptırın.

Bilimsel Kaynaklar:

• American Dental Association (ADA) – Dentin Hypersensitivity Guidelines

• Canadian Dental Association – Managing Tooth Sensitivity

• Holland GR, Narhi MN, Addy M, Gangarosa L, Orchardson R. Guidelines for the design and conduct of clinical trials on dentine hypersensitivity. J Clin Periodontol.

• Cummins D. Dentin hypersensitivity: from diagnosis to a breakthrough therapy for everyday sensitivity relief. J Clin Dent.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Diş hassasiyeti neden olur?

Diş hassasiyetinin en yaygın nedenleri arasında diş eti çekilmesi, mine kaybı, kama defektleri, bruksizm (diş sıkma) ve asitli içeceklerin sık tüketimi yer alır. Bu durumlar dentin tabakasının açığa çıkmasına neden olur.

2. Diş hassasiyeti nasıl geçer?

Hassasiyetin nedeni tespit edilerek tedavi planlanır. Florürlü hassasiyet giderici diş macunları, florür vernik uygulamaları, kompozit dolgular veya gece plağı tedavisiyle rahatlama sağlanabilir.

3. Soğukta diş sızlaması neden olur?

Soğuk su, hava veya yiyeceklerle temas sırasında hissedilen ani sızı; genellikle dentin tabakasının açıkta kalmasından kaynaklanır. Bu durum hassasiyetin en belirgin belirtisidir.

4. Diş hassasiyetine ne iyi gelir?

Yumuşak kıllı diş fırçası kullanmak, florürlü diş macunlarını düzenli uygulamak, asitli içecekleri sınırlamak ve gece plağı kullanmak (bruksizm varsa) hassasiyeti azaltabilir. Ayrıca diş hekiminin uygulayacağı florür vernikleri de etkilidir.

5. Diş hassasiyeti için hangi diş macunu kullanılmalı?

Florürlü ve hassasiyet giderici (potasyum nitrat veya stronsiyum tuzu içeren) diş macunları tercih edilmelidir. Düzenli kullanım sonrası birkaç hafta içinde rahatlama sağlanabilir.

6. Diş hassasiyeti kalıcı mıdır?

Çoğu durumda diş hassasiyeti tedavi edilebilir veya azaltılabilir. Ancak altta yatan neden (örneğin diş eti çekilmesi veya erozyon) tedavi edilmezse hassasiyet kalıcı hale gelebilir.

7. Diş beyazlatma sonrası hassasiyet normal mi?

Evet. Diş beyazlatma işlemlerinden sonra geçici hassasiyet sık görülür. Bu durum genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden azalır. Gerekirse florür uygulamaları ile destek sağlanabilir.

8. Sert fırçalama diş hassasiyetine neden olur mu?

Evet. Sert fırçalama veya yanlış fırçalama teknikleri, diş eti çekilmesine ve kole bölgesinde kama defektleri oluşmasına neden olabilir. Bu durum dentin tabakasını açığa çıkarır ve hassasiyeti artırır.

9. Diş hassasiyeti tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmezse hassasiyet ilerleyebilir, diş eti çekilmesi artabilir, dentin kaybı hızlanabilir ve çiğneme sırasında rahatsızlık kalıcı hale gelebilir. Ayrıca çürük gelişme riski de yükselir.

10. Diş hassasiyetine karşı nasıl önlem alınabilir?

Asitli içecek tüketimini sınırlamak, yumuşak kıllı diş fırçası kullanmak, doğru fırçalama alışkanlığı edinmek, florürlü ürünler tercih etmek ve düzenli diş hekimi kontrolüne gitmek etkili koruyucu önlemlerdir.