Hiperkalemi Acil Order

Potasyumun kanda normal seviyesi 3.5-5.1 olarak kabul edilmektedir. Kandaki yüksek potasyum, kalbi diyastolde durdurabildiğinden acil müdahale gerektiren metabolik bozukluklardandır. Hiperkalemi tespit edilen hastada EKG çekilip hızla tedavi sürecine geçilmeli, monitörize edilmeli, kan gazı biyokimya ile teyit edilmeli( Hemolize olmuş kan, trombositoz ve lökositoz yalancı hiperkalemi nedenleridir), hastanın tansiyon (+yüklenme+/-) ,nabız, kan şekeri ve potasyumu aralıklarla muhakkak kontrol edilmelidir.

📌 Hiperkalemi tespit edilen hastada EKG değişikleri (T sivriliği..) yok ve hiperkalemi hafif düzeyde ise:

Potasyumu hücre içine almak için inhaler Salbutamol tedavisi yeterli olabilmektedir: 2 nebül inhaler Astosal/ Brecur 20 dk aralıklı olarak verilebilir. Devamında hastanın kontrol potasyumu yüksek ve nabzı normal ise 1-2 inhaler daha verilebilir. (5 mg'dan 20 mg'a kadar)

📌Hiperkalemi tespit edilen hastada EKG değişikleri (T sivriliği, QRS genişlemesi vs var ise) veya potasyum çok yüksek ise muhakkak (kan şekerine göre revize edilebilen) Tamponize mayi verilmelidir:

- Öncesinde kardiyak membran stabilizasyonu için:🫀 100 cc içerisinde 2-3 ampul Ca+2 Glukonat (20-30 dakikada gidecek şekilde) verilmelidir. (EKG değişiklikleri varsa 1-2 ampulü "yavaş puşe" olarak da verilebilir. Ancak daha az tercih edilir. Prospektüs bilgisi olarak 1 ila 2 gram (94.7 ila 189 mg kalsiyum iyonu) dakikada 5 mL’yi geçmeyen bir hızda (47.5 mg kalsiyum iyonu) intravenöz olarak yavaşça uygulanır. Gebelik kategorisi C'dir. Ağır böbrek hastalarında kontrendikedir.)

-Potasyumu hücre içine alaral hiperkalemiyi azaltmak için Tamponize/Gİ mayi: Normoglisemik bir hasta ise 5 gr glikoz için 1 ü insülin (max 2ü) verilebilir. Örneğin: %20 dex 250-300 cc + 10-12 ü kristalize insülin (Kan şekeri çok yüksek ise 12-24 arası) veya %10 dex 250-500 cc + 10 ü kristalize insülin (10-20 arası) KBY olan hastalarda ise 100 cc %20 Dex+ 5-8 Ü uygulanabilir. Kan şekerinin >100 olması durumunda glukozda her 50 artış durumunda 1Ü insülin eklenebilir. DKA'a bağlı hiperkalemi durumunda örneğin KŞ 500 ise (500-100=400/50=8) hastaya 10 Ü yerine %10 Dex içerisinde 18 Ü İnsülin verilebilir.

- %5 Dextroz hastayı fazla hidrate etmemek için çok tercih edilmez. %30-50 Dex gibi hipertonik mayileri de santralden vermek gerektiği için pek tercih edilmez. Hasta hipoglisemiye girerse de ilave dex verilmelidir.

-Ancak dikkat ediniz, normalde insülin kullanan hastalarda glikoz düşüşü daha yavaş olurken bilinen diyabet tanısı olmayan hastalarda veya diyaliz hastalarında insülin kan şekerini daha hızlı düşürebilmektedir. Tedavi sırasında aralıklarla kan şekeri kontrol edilmeli, hipoglisemi durumunda dextroz ilave edilmelidir!

📌 Hiperkalemi seviyesi çok yüksek, "hasta hipotansif değil ve idrar çıkışı var ise" (ABY durumlarında dikkat!) potasyumu dışarı da atmak için: (Öncesinde sonda takarak, istemezse ördek gibi seçenekler sunarak ve idrar çıkışı olduğunu da görerek) 1-2 ampul Desal puşe, (Hipertansif ve yüklenme de varsa 2-3 ampul de 100 cc SF içerisinde 2-3 saatte gidecek şekilde !tansiyon durumuna göre verilebilir.)

📌Dirençli ise veya ABY gibi durumlar eşlik ediyorsa hasta acil diyalize yönlendirilmelidir.

Unutmamak gerekir ki hiperkalemi bir tanı veya hastalık değil, bir sonuçtur… Asıl hedef, "hiperkaleminin akut etkilerini yıkmakla beraber" hiperkalemiye neden olan patolojiyi de çözmektir (ABY, DKA, ACEİ/Spironolakton kullanımı, dışarıdan alım ,yıkım, kanser…) Hiperkaleminin tedavisi acil olarak verilmeli, uzun süreli metabolik sorunlarda gerekli branşlara konsülte/sevk edilmelidir.