İşyeri Hekimliği: Görev, Yetki ve Sorumlulukları

İşyeri hekimleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre çalışanların sağlık gözetimini yürütmek, iş kaynaklı riskleri azaltmak ve işverenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesine katkı sağlamakla sorumludur. Görev kapsamı hem koruyucu hekimliği hem de çalışan sağlığının bütüncül izlenmesini içerir.

1. 6331 Sayılı Kanun’a Göre İşyeri Hekiminin Temel Görevleri

• Çalışanların sağlık gözetimini yapmak, kayıt altına almak ve periyodik olarak değerlendirmek.

• İşe giriş, periyodik, iş değişikliği, özel riskli birim geçişi ve işe dönüş muayenelerini gerçekleştirmek.

• İşyerindeki biyolojik, kimyasal, fiziksel ve ergonomik riskleri değerlendirerek sağlık açısından uygun önlemleri önermek.

• İş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak, olay analizlerine katılmak.

• Çalışma ortamının gözetimini yapmak ve iş hijyenine ilişkin önerilerde bulunmak.

• İş sağlığı kayıt, istatistik ve raporlarını mevzuata uygun şekilde düzenlemek.

• Gerektiğinde ilgili birimlere sevk, bildirim veya yönlendirmeleri yapmak.

2. Temel İş Sağlığı Hizmetleri

İşyeri hekimi tarafından yürütülen temel hizmetler şunları kapsar:

• Koruyucu sağlık hizmetleri: Aşılamalar, risk gruplarının izlenmesi, ergonomi ve sağlıklı yaşam danışmanlığı.

• Sağlık gözetimi: Periyodik muayene planlaması, özel riskli çalışan takibi, maruziyet bazlı tıbbi değerlendirmeler.

• Çalışma ortamı gözetimi: Gürültü, aydınlatma, toz, kimyasal maruziyet gibi etkenlerin çalışan sağlığına etkilerinin değerlendirilmesi.

• Eğitim ve bilgilendirme: Çalışanlara iş sağlığı, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve meslek hastalıkları konusunda eğitim verilmesi.

3. Koruyucu Hekimlik ve Sağlık Muayeneleri

İşe Giriş Muayenesi

• Çalışanın yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığının belirlenmesi.

• Riskli işlerde (gürültü, kimyasal, kapalı alan vb.) ek testlerin planlanması.

• Önceki maruziyetlerin ve kronik hastalıkların değerlendirilmesi.

Periyodik Muayene

• İşin risk sınıfına göre belirli aralıklarla yapılır.

• Maruziyet türüne göre solunum fonksiyon testi, odyometri, kan tetkikleri vb. değerlendirmeler.

• Yeni ortaya çıkan sağlık sorunlarının erken tespiti.

Koruyucu Hekimlik Faaliyetleri

• Meslek hastalıklarının erken tanısı ve önlenmesi.

• Riskli çalışan gruplarının (gebe, emziren, genç çalışan vb.) izlenmesi.

• Saha gözlemleri ile erken uyarı ve düzeltici önlem önerileri.

4. İşveren ve Çalışanla Etkin İletişim

İşyeri hekiminin saha uygulamalarında en çok önem taşıyan konular:

• Çalışanla açık, anlaşılır ve güvene dayalı iletişim kurmak.

• İşverene tıbbi ve hukuki açıdan doğru bilgilendirme yapmak.

• Çalışma koşullarındaki uygunsuzlukları uygun dille, çözüm önerileriyle birlikte raporlamak.

• Saha tespitlerini Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Kurulu’na düzenli olarak aktarmak.

• Eğitim, bilgilendirme ve sağlık taramalarını çalışan katılımını artıracak şekilde organize etmek.

Başvurulabilecek Kaynaklar

1. Kanunlar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
  https://www.csgb.gov.tr/Media/fldk2co0/6331_isgkanunu_tr.pdf?

2. Yönetmelikler

• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik
  https://hastane.ogu.edu.tr/Storage/hastane/Uploads/%C4%B0%C5%9EYER%C4%B0-HEK%C4%B0M%C4%B0-VE-D%C4%B0%C4%9EER-SA%C4%9ELIK-PERSONEL%C4%B0N%C4%B0N-G%C3%96REV%2C-YETK%C4%B0%2C-SORUMLULUK-VE-E%C4%9E%C4%B0T%C4%B0MLER%C4%B0-HAKKINDA-Y%C3%96NETMEL%C4%B0K.pdf?

• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği
  https://www.isguvenligi.net/wp-content/uploads/mevzuat/isgHizmet1.pdf?

3. Rehberler / Kurumsal Yayınlar & Uygulama Metinleri

• Resmî yayımlar listesinde 6331 Kanunu ve İSG konularına dair rehberler:

• https://www.csgb.gov.tr/yayinlar/raporlar/%C4%B1s-sagligi-ve-guvenligi/?

• Kamuya özel uygulama rehberi: Kamuda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi — PDF olarak:

• https://www.csgb.gov.tr/Media/pu1lo5bh/kamudaisgrehberi-11-03.pdf?

İşyeri Hekimliğinde Sık Sorulan Sorular

1. İşyeri hekiminin temel görevleri nelerdir?

Çalışanların sağlık gözetimini yapmak, işe giriş ve periyodik muayeneleri yürütmek, iş kazalarını önlemeye yönelik çalışmalar yapmak ve iş sağlığı kayıtlarını mevzuata uygun şekilde düzenlemek işyeri hekiminin temel görevleridir.

2. 6331 sayılı Kanun işyeri hekimine hangi sorumlulukları verir?

Sağlık muayenelerinin planlanması, çalışma ortamı gözetimi, risk değerlendirmesine katkı, kayıt–bildirim süreçleri ve çalışan sağlığının korunması 6331 sayılı Kanun’un yüklediği başlıca sorumluluklardır.

3. İşe giriş muayenesi neden yapılır?

Çalışanın yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığını belirlemek, varsa mevcut hastalıklarını değerlendirmek ve riskli işlerde ek tıbbi testler planlamak için yapılır.

4. Periyodik muayeneler hangi aralıklarla yapılır?

Muayene aralıkları işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir. Kimyasal, toz, gürültü gibi maruziyetler varsa daha sık kontrol ve ek tetkikler planlanır.

5. Koruyucu hekimlik kapsamında işyeri hekimi hangi hizmetleri sunar?

Aşılamalar, riskli çalışan takibi, ergonomi önerileri, meslek hastalıklarının erken tanısı ve çalışma ortamına yönelik koruyucu sağlık uygulamaları koruyucu hekimlik kapsamındadır.

6. İşyeri hekimi çalışma ortamı gözetimini nasıl yapar?

Gürültü, toz, kimyasal maruziyet gibi faktörleri değerlendirir, saha gözlemleri yapar, uygunsuzlukları raporlar ve işverene düzeltici–önleyici öneriler sunar.