Kızamık: Tanısı, Tedavisi, Aşısı

Kızamık, dünya çapında görülen yüksek bulaşıcı viral bir hastalıktır. Enfeksiyon genellikle ateş, halsizlik, öksürük, nezle ve konjonktivit ile başlar ve bunları karakteristik döküntü (egzantem) takip eder.

Maruziyetten sonra, duyarlı bireylerin yaklaşık %90’ında kızamık gelişir. Bulaşıcılık, döküntünün ortaya çıkmasından 5 gün öncesinden 4 gün sonrasına kadar devam eder.

Kızamık Belirtileri

• Döküntü tipi: Kırmızı makülopapüler lezyonlar

• Başlangıç noktası: Yüz ve baş

• Yayılım: Yukarıdan aşağı doğru (baş → gövde → ekstremiteler)

• Lezyon evresi: Başlangıçta solgunlaşır, sonraki evrelerde kalıcıdır

• Süre: Döküntü 5-6 gün içinde çözülür ve ortaya çıktığı sırayla kaybolur

Diğer semptomlar arasında yorgunluk, kas ağrısı ve iştahsızlık bulunabilir.

Kızamıktan Korunma ve Aşı

• 1 yaş ve 4 yaşta çocuklara canlı Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak (KKK) aşısı uygulanır.

• Koruyuculuk: Tek doz %78, çift doz %88

• Kaçırılmış aşı durumunda yakalama aşısı ile en az 28 gün arayla 2 doz yapılır.

Aşı yan etkileri: Hafif ateş, uygulama yerinde ağrı, lokal adenopati, nadiren febril konvülziyon ve geçici döküntüler.

Kontrendikasyonlar: Şiddetli immün yetmezlik, gebelik, aktif tüberküloz, yüksek doz kortikosteroid veya kan ürünleri alan kişiler gibi durumlar.

Temas Sonrası Profilaksi

• Temas etmiş ve iki doz aşılı olmadığını belgeleyemeyen 9 ay ve üzeri herkes 3 gün içinde KKK aşısı almalıdır.

• Altı ay altındaki bebekler, gebeler ve immünsuprese kişilerde IVIG (0,5 ml/kg/doz) uygulanır.

Kızamık Tedavisi

• Spesifik antiviral tedavi yoktur

• Bol sıvı alımı ve yatak istirahatı önerilir

• Gerekirse antipiretikler kullanılabilir

• A vitamini takviyesi, hastalık seyrinde mortaliteyi azaltabilir

A Vitamini Dozu:

A vitamini eksikliği olan çocuklarda 2–6 hafta sonra yaşa uygun ek 3. doz verilir.

Kızamık Komplikasyonları ve Önerilen Önlemler

Kızamık, çoğu zaman kendiliğinden iyileşir; ancak bazı vakalarda ciddi komplikasyonlar görülebilir.

Önemli: Erken aşılama ve KKK aşısı, kızamık komplikasyonlarını büyük ölçüde önler. Temas sonrası profilaksi ve A vitamini takviyesi, risk altındaki çocuklarda hastalık şiddetini azaltır.

Sık Sorulan Sorular: Kızamık

1. Kızamık nedir?
Kızamık, yüksek bulaşıcı bir viral hastalıktır. Genellikle ateş, halsizlik, öksürük, nezle ve gözde kızarıklık ile başlar ve ardından karakteristik kırmızı döküntüler (egzantem) görülür.

2. Kızamık belirtileri nelerdir?

• Kırmızı makülopapüler döküntüler (yüzden başlar, gövdeye ve ekstremitelere yayılır)

• Ateş, yorgunluk, iştahsızlık

• Kas ağrısı, halsizlik

3. Kızamık ne kadar bulaşıcıdır?
Döküntünün ortaya çıkmasından 5 gün öncesinden 4 gün sonrasına kadar bulaşıcıdır. Maruziyetten sonra, duyarlı bireylerin yaklaşık %90’ı hastalanabilir.

4. Kızamık tedavisi var mıdır?
Spesifik antiviral tedavi yoktur. Bol sıvı alımı, yatak istirahati ve gerekirse ateş düşürücü ilaçlar kullanılır. A vitamini takviyesi özellikle çocuklarda hastalık şiddetini azaltır.

5. Kızamık komplikasyonları nelerdir?

• Orta ve ağır pnömoni

• Orşit / ooforit

• Ensefalit / menenjit

• Ateşli konvülziyon

• Malnütrisyon ve vitamin eksikliği

• Sekonder bakteriyel enfeksiyonlar

6. Kızamıktan nasıl korunulur?

• Ulusal aşı takvimine göre 1 yaş ve 4 yaşta KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) aşısı yapılır.

• Kaçırılan aşılar için yakalama aşısı ile en az 28 gün arayla 2 doz uygulanır.

7. Kızamık aşısının yan etkileri nelerdir?

• Hafif ateş ve döküntü

• Uygulama yerinde ağrı veya lokal adenopati

• Nadir durumlarda febril konvülziyon, geçici döküntü veya trombositopenik purpura

8. Kızamık aşısı kimlere yapılamaz?

• Şiddetli immün yetmezliği olan kişiler

• Gebeler

• Aktif tüberküloz hastaları

• Yüksek doz kortikosteroid, antimetabolit veya kan ürünleri alan kişiler

9. Temas sonrası korunma nasıl yapılır?

• Temas eden ve aşılı olmayan 9 ay üzeri kişiler, temastan sonraki 3 gün içinde KKK aşısı almalıdır.

• Altı ay altı bebekler, gebeler ve immünsuprese kişilerde IVIG uygulanır.

10. A vitamini takviyesi nasıl uygulanır?

• <6 ay: 50.000 IU, 2 gün

• 6–11 ay: 100.000 IU, 2 gün

• ≥12 ay: 200.000 IU, 2 gün

• Eksiklik varsa 2–6 hafta sonra ek 3. doz verilir