Konjonktivit

KONJONKTİVİT: Tanı, Tedavi ve Reçeteleri

Tanım ve Epidemiyoloji

Konjonktivit, konjonktivanın inflamasyonu ile karakterize, oftalmolojide en sık görülen göz hastalıklarından biridir. Klinik olarak konjonktival hiperemi, sekresyon, sulanma, irritasyon ve bazen görme bulanıklığı ile seyredebilir. Tüm yaş gruplarını etkileyebilir; etiyolojiye bağlı olarak bulaşıcı veya non-enfeksiyöz olabilir.

Etiyoloji ve Sınıflandırma

Konjonktivit etiyolojik olarak üç ana grupta değerlendirilir:

1. Enfeksiyöz konjonktivit

   • Bakteriyel: En sık Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalis etkenlerdir.

   • Viral: Özellikle Adenovirüs kaynaklı olup yüksek bulaşıcılığa sahiptir. Epidemik keratokonjonktivit ve faringokonjunktival ateş şeklinde görülebilir.

   • Klamidyal: Chlamydia trachomatis tip A–C (trahom), D–K (inklüzon konjonktiviti) ile enfeksiyonlar.

2. Alerjik konjonktivit

   • Mevsimsel veya pereniyal olabilir. Genellikle burun akıntısı, kaşıntı ve bilateral bulgular eşlik eder.

3. İrritan / toksik konjonktivit

   • Kimyasal, duman, kontakt lens solüsyonu veya kozmetik ürünlere bağlı gelişebilir.

Klinik Bulgular

• Bakteriyel konjonktivit: Pürülan sekresyon, sabah kapak yapışıklığı, hiperemi ve genellikle tek taraflı başlayıp bilateral hale gelen bulgular.

• Viral konjonktivit: Sulu akıntı, preauriküler lenfadenopati, fotofobi, foliküler yanıt.

• Alerjik konjonktivit: Şiddetli kaşıntı, şeffaf mukoid akıntı, konjonktival ödem (kemozis).

Tanı

Tanı çoğunlukla klinik olarak konur.

• Şüpheli veya atipik olgularda konjonktival sürüntü kültürü veya PCR ile etken doğrulanabilir.

• Fluorescein boyama, korneal tutulumu değerlendirmede yardımcıdır.

• Klamidyal konjonktivit şüphesinde, nükleik asit amplifikasyon testi (NAAT) önerilir.

Ayırıcı Tanı

• Keratit

• Blefarit

• Dakriosistit

• Üveit

• Subkonjonktival hemoraji

• Kontakt lens intoleransı

Tedavi Yaklaşımı

Bakteriyel Konjonktivit

• Topikal antibiyotik (7–10 gün):

  • Erişkin: Moksifloksasin, Ofloxacin, Azitromisin veya Kloramfenikol damlalar.

  • Çocuk: Eritromisin veya Basitrasin pomad tercih edilebilir.

• Sistemik antibiyotik: Gonokokal veya klamidyal etiyolojide endikedir.

• Hijyen önlemleri: Göz teması sonrası el yıkama, havlu ortak kullanımından kaçınma.

Viral Konjonktivit

• Spesifik antiviral tedavi genellikle gerekmez.

• Soğuk kompres, suni gözyaşı, gerekirse topikal antihistaminik/dekonjestan kullanılabilir.

• Adenoviral vakalarda kortikosteroidler yalnızca ciddi membranöz formlarda, kısa süreli ve oftalmolog gözetiminde verilmelidir.

Alerjik Konjonktivit

• Antihistaminik + mast hücre stabilizatörü kombinasyonları (olopatadin, ketotifen) etkilidir.

• Şiddetli olgularda kısa süreli topikal kortikosteroid tedavisi düşünülebilir.

• Sistemik antihistaminik destek tedavisi gerekebilir.

Komplikasyonlar

• Korneal tutulum (keratokonjonktivit)

• Skar oluşumu

• Kronikleşme veya rekürrens

• Sekonder bakteriyel enfeksiyon

Korunma

• Göz hijyeni eğitimi

• Ortak makyaj malzemesi ve havlu kullanımından kaçınma

• Okul/kreşlerde adenoviral salgınlarda izolasyon önerisi

Kaynakça

1. American Academy of Ophthalmology (AAO). Preferred Practice Pattern: Conjunctivitis. San Francisco, 2023.

2. Azari AA, Barney NP. Conjunctivitis: A Systematic Review of Diagnosis and Treatment. JAMA. 2013;310(16):1721–1729.

3. Udeh BL, Schneider JE, Ohsfeldt RL. Economic burden of conjunctivitis: a systematic review. Ophthalmic Epidemiol. 2008;15(3):158–163.

4. World Health Organization (WHO). Trachoma: Key Facts. Updated 2024.

5. Türk Oftalmoloji Derneği (TOD). Enfeksiyöz Konjonktivit Tanı ve Tedavi Rehberi. 2022.

Konjonktivit (Göz İltihabı) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Konjonktivit nedir?
Konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve kapak iç yüzeyini örten konjonktiva tabakasının iltihaplanmasıdır. Halk arasında “göz nezlesi” veya “göz iltihabı” olarak da bilinir. En sık görülen göz hastalıklarından biridir ve enfeksiyöz (bakteriyel, viral, klamidyal) ya da alerjik kökenli olabilir.

2. Konjonktivit bulaşıcı mıdır?
Evet, özellikle bakteriyel ve viral konjonktivit oldukça bulaşıcıdır. Göz teması, havlu, makyaj malzemesi veya yastık kılıfı paylaşımıyla kolayca yayılabilir. Alerjik veya irritan konjonktivit ise bulaşıcı değildir.

3. Konjonktivitin belirtileri nelerdir?

• Gözde kızarıklık ve sulanma

• Yanma, batma veya kaşıntı hissi

• Göz kapağında şişlik

• Akıntı (bakteriyelde pürülan, viralde sulu, alerjikte mukoid)

• Sabahları kirpiklerin birbirine yapışması

• Işığa hassasiyet (fotofobi)

4. Konjonktivitin türleri nelerdir?

• Bakteriyel konjonktivit: Pürülan akıntı, sabah kapak yapışıklığı ile seyreder.

• Viral konjonktivit: Sulu akıntı, lenf bezi şişliği ve yüksek bulaşıcılıkla karakterizedir.

• Alerjik konjonktivit: Şiddetli kaşıntı, burun akıntısı ve iki gözde birden bulgularla görülür.

• İrritan konjonktivit: Kimyasal, duman veya kozmetik ürünlerine maruziyet sonucu gelişir.

5. Konjonktivit nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğunlukla klinik muayene ile konur.
Atipik veya dirençli olgularda konjonktival sürüntü, kültür veya PCR testi yapılabilir. Klamidyal şüphe varsa NAAT testi önerilir.

6. Konjonktivit nasıl tedavi edilir?

• Bakteriyel konjonktivit: Topikal antibiyotik damlalar (moksifloksasin, ofloksasin, eritromisin, kloramfenikol) 7–10 gün süreyle uygulanır.

• Viral konjonktivit: Spesifik antiviral gerekmez; suni gözyaşı, soğuk kompres ve gerekirse antihistaminik damlalar kullanılır.

• Alerjik konjonktivit: Antihistaminik + mast hücre stabilizatörü kombinasyonları (olopatadin, ketotifen) etkilidir. Şiddetli durumlarda kısa süreli kortikosteroid tedavisi uygulanabilir.

7. Konjonktivit için evde yapılabilecek şeyler nelerdir?

• Gözleri temiz, nemli pamukla silmek

• Sıcak veya soğuk kompres uygulamak

• Elleri sık sık yıkamak

• Kontakt lens kullanımına geçici olarak ara vermek

• Enfekte göz için ayrı havlu ve yastık kullanmak

8. Konjonktivit ne kadar sürede geçer?
Hastalığın süresi nedenine göre değişir:

• Viral konjonktivit: 1–3 hafta

• Bakteriyel konjonktivit: 7–10 gün

• Alerjik konjonktivit: Alerjenle temas sürdükçe devam eder

9. Konjonktivit tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmediğinde korneal tutulum (keratokonjonktivit), skar oluşumu, kronikleşme veya sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişebilir. Bu durum kalıcı görme kaybına kadar ilerleyebilir.

10. Konjonktivitten korunmak için neler yapılmalı?

• El ve göz hijyenine dikkat edilmelidir.

• Ortak havlu, makyaj malzemesi veya lens solüsyonu kullanılmamalıdır.

• Viral salgınlarda (özellikle adenovirüs kaynaklı) temaslı kişilerden uzak durulmalıdır.

• Kontakt lens bakımı doğru yapılmalı, uzun süreli kullanımdan kaçınılmalıdır.