Kronik Hepatit B: Belirtiler, Tanı, Takip ve Tedavi Kriterleri

Kronik Hepatit B, dünya genelinde en sık görülen kronik hepatit türüdür. Türkiye’de prevalansı yaklaşık %4 civarındadır.
Tanı, 6 aydan uzun süre HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni) pozitifliğinin devam etmesiyle konur.

Kronik Hepatit B Hakkında Temel Bilgiler

• Kronik hepatit B, her vakada tedavi gerektirmez.

• Bazı hastalar 6 ay - 1 yıl aralıklarla tedavisiz takip edilebilir.

• Tedavi kararı enfeksiyon hastalıkları veya gastroenteroloji uzmanı tarafından verilmelidir.

• Uzman tarafından 6 aylık antiviral ilaç raporu çıkarılan hastalar, aile hekiminde 3 ayda bir kontrole gelerek ilaçlarını yazdırabilir.

Takip Süreci ve Laboratuvar İzlemleri

Antiviral tedaviye başlanan hastalarda HBV DNA negatifliği sağlandıktan sonra:

• ALT

• Kreatinin

• Hemogram

• (Tenofovir kullananlarda) Serum fosfat ve idrarda proteinüri

Bu tetkikler 6 ayda bir yapılmalıdır.
Aynı zamanda 6 ayda bir uzmana yönlendirilerek hem rapor yenileme hem de detaylı tetkikler sağlanmalıdır.

Koruyucu Hekimlik: Aile ve Yakın Temaslıların Taraması

Kronik hepatit B tanısı alan hastalarda en önemli basamaklardan biri yakın temaslıların taranmasıdır.

Taranması gereken kişiler:

• Eşi

• Çocukları

• Kardeşleri

• Anne-babası

• Cinsel partnerleri

• Aynı evde yaşayan kişiler

Yapılması gereken testler:

• Anti-HBs

• HBsAg

Anti-HBs < 10 mIU/mL olanlara 0., 1. ve 6. aylarda 3 doz Hepatit B aşısı yapılmalıdır.
HBsAg pozitif olan yakınlar, tedavi değerlendirmesi için uzmana yönlendirilmelidir.

Uzmanlar İçin: Tedavi Endikasyonları (EASL 2017)

1. HBV DNA > 2000 IU/mL ve ALT yüksekliği olan hastalarda tedavi ihtimali değerlendirilmelidir.

2. Karaciğer biyopsisinde HAI ≥ 6 veya fibrozis ≥ 2 olan hastalara tedavi başlanmalıdır.

3. HBV DNA > 20.000 IU/mL ve ALT > 2 x ULN olan hastalarda fibroz evresine bakılmaksızın tedavi gereklidir.

4. Kompanse veya dekompanse sirozlu, herhangi bir düzeyde HBV DNA pozitifliği olan hastalar ALT düzeyinden bağımsız tedavi edilmelidir.

5. HBeAg pozitif, yüksek HBV DNA düzeyi olan ve 30 yaş üzeri hastalarda biyopsi olmaksızın tedavi düşünülebilir.

6. HBeAg pozitif veya negatif kronik HBV enfeksiyonuna eşlik eden HSK veya siroz aile öyküsü, ekstrahepatik bulgular varsa tedavi endikasyonları genişletilebilir.

SUT 2024 Kriterlerine Göre Tedavi Endikasyonları

1. Akut Hepatit B

• INR ≥ 1,5 veya PT normalin üst sınırından 4 sn uzun

• Sarılık süresi > 4 hafta

Antiviral tedavi başlanır, 4 hafta arayla iki kez HBsAg negatifliği sağlanana kadar tedavi sürdürülür.

2. Kronik Hepatit B

TDF Yerine Entekavir veya TAF Tercih Edilmesi Gereken Durumlar

• 60 yaş üzeri hastalar

• Osteoporoz veya uzun süreli kortikosteroid kullanımı olanlar

• Böbrek fonksiyon bozukluğu: eGFR < 30 mL/dk, orta düzey proteinüri veya hipofosfatemi

Kronik Hepatit B – Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Kronik Hepatit B nedir?

Kronik Hepatit B, Hepatit B virüsünün (HBV) 6 aydan uzun süre vücutta kalması durumudur. Türkiye’de erişkinlerde görülme oranı yaklaşık %4’tür.

2. Tanı nasıl konur?

HBsAg pozitifliğinin 6 aydan uzun sürmesi kronik enfeksiyon göstergesidir. Tanı laboratuvar testleriyle konur.

3. Kronik Hepatit B herkeste tedavi gerektirir mi?

Hayır. Bazı hastalar sadece düzenli takip edilir. Tedavi kararı uzman hekim (gastroenteroloji veya enfeksiyon hastalıkları) tarafından verilir.

4. Takipte hangi testler yapılır?

Antiviral tedavi alan hastalarda her 6 ayda bir:

• ALT

• Kreatinin

• Hemogram

• Serum fosfat ve idrarda proteinüri (tenofovir kullananlarda)

5. Yakın temaslıların taranması neden önemlidir?

Hepatit B bulaşıcıdır. Aynı evde yaşayanlar ve cinsel partnerler Anti-HBs ve HBsAg testleri ile taranmalıdır.

6. Aşı kime yapılmalıdır?

Anti-HBs < 10 mIU/mL olan yakınlara 0., 1. ve 6. aylarda 3 doz Hepatit B aşısı yapılmalıdır.

7. Tedavi ne zaman başlanır? (EASL 2017)

• HBV DNA > 2000 IU/mL + ALT yüksekliği varsa

• Karaciğer biyopsisinde HAI ≥ 6 veya fibrozis ≥ 2 ise

• HBV DNA > 20.000 IU/mL + ALT > 2 x ULN ise

• Siroz veya HSK öyküsü varsa

8. Türkiye (SUT 2024) kriterlerine göre tedavi kimlere verilir?

• HBV DNA > 2000 IU/mL

• ALT yüksek + fibrozis ≥ 2 veya biyokimyasal skorlar yüksek (FIB-4 > 1.45, APRI > 0.5)

• 40 yaş üzeri ve HBV DNA > 20.000 IU/mL olanlar

• Siroz + HBV DNA pozitifliği olanlar

9. TDF yerine Entekavir veya TAF ne zaman tercih edilir?

• 60 yaş üzeri hastalarda

• Osteoporozu veya uzun süreli steroid kullanımı olanlarda

• Böbrek fonksiyon bozukluğu (eGFR < 30 mL/dk) veya proteinüri olanlarda

10. Kronik Hepatit B tamamen iyileşir mi?

Çoğu vakada virüs baskılanabilir ama tamamen ortadan kaldırılması nadirdir. Antiviral tedaviyle uzun süreli kontrol sağlanabilir ve siroz/HSK riski azaltılır.