Akut Laringotrakeobronşit (Viral Krup): Tanısı, Tedavisi

Krup hastalığı, üst solunum yollarında –özellikle larinks (gırtlak) ve subglottik bölgede– gelişen viral kaynaklı bir inflamasyon sonucu ortaya çıkan, inspiratuar stridor, havlar tarzda öksürük ve ses kısıklığı ile seyreden bir enfeksiyondur.

Genellikle 6 ay – 3 yaş arası çocuklarda görülür ve en sık sonbahar-kış aylarında ortaya çıkar. Parainfluenza virüsü tip 1, en yaygın etkendir; bunun yanı sıra RSV, adenovirüs, influenza ve metapnömovirüs gibi diğer solunum virüsleri de hastalığa yol açabilir.

Hastalığın genellikle hafif ve kendi kendini sınırlayıcı bir seyri vardır; ancak bazı çocuklarda üst solunum yolu tıkanıklığı gelişerek ciddi solunum sıkıntısına yol açabilir. Bu nedenle doğru tanı ve erken müdahale büyük önem taşır.

Krup Belirtileri

Krup tipik olarak soğuk algınlığı benzeri bulgularla başlar. Ardından şu semptomlar gelişir:

• Havlar tarzda öksürük (köpek havlamasına benzer)

• İnspiratuar stridor (nefes alırken hırıltı sesi)

• Ses kısıklığı ve boğazda tahriş hissi

• Ateş, huzursuzluk, beslenme isteksizliği

• Solunum sıkıntısı (ileri olgularda burun kanatlarının solunuma katılması, çekilmeler ve siyanoz görülebilir)

Krup Skorlama: Westley Skoru

Krupun klinik şiddetini değerlendirmek için en sık kullanılan sistem Westley Skorlama Sistemi’dir. Bu sistem; stridor, çekilmeler, hava girişi, siyanoz ve mental duruma göre puanlama yapar.

Değerlendirme:

• Hafif ve orta dereceli krup olguları genellikle ayaktan tedavi edilebilir.

• Ağır olgularda ise hastane yatışı ve yakın izlem gerekir.

Tedavi Yaklaşımı

Krup tedavisinde temel hedef, hava yolunun açıklığını korumak ve solunum sıkıntısını azaltmaktır.

Medikal Tedavi

• Kortikosteroidler (Deksametazon veya Budesonid):
  Krupun şiddetine bakılmaksızın tüm olgularda etkilidir. Deksametazon 0,15–0,6 mg/kg tek doz (oral, IM veya IV) şeklinde uygulanabilir.

• Adrenalin Nebülizasyonu:
  Orta ve ağır krup olgularında hızlı etki sağlar. Solunum sıkıntısı düzeldikten sonra gözlem gereklidir (geri tepme etkisi olabilir).

• Nemli hava ve oksijen desteği:
  Hava yollarının rahatlamasına yardımcı olur.

• Antibiyotikler:
  Krup viral olduğundan genellikle gerekli değildir. Ancak sekonder bakteriyel enfeksiyon (örneğin bakteriyel trakeit, pnömoni) şüphesi varsa kullanılabilir.

Taburculuk Kriterleri

Aşağıdaki özellikleri taşıyan çocuklar güvenle evde takip edilebilir:

• Bilinci açık, oral alımı iyi

• Oksijen satürasyonu normal

• Cilt rengi ve hava giriş çıkışı normal

• İstirahatte stridor yok

• Ebeveynler evde bakım konusunda bilgilendirilmiş

Hastaneye Yatış Kriterleri

Krup tanılı bir çocuk şu durumlarda hastaneye yatırılmalıdır:

• Solunum yetmezliği veya bilinç bulanıklığı mevcutsa

• Adrenalin nebul ve kortikosteroid tedavisine rağmen semptomlar gerilemediyse

• Sekonder bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa

• Oksijen desteği veya IV sıvı tedavisi gerekiyorsa

• Ağır dehidratasyon eşlik ediyorsa

• Yaş <6 ay ise (daha yüksek komplikasyon riski nedeniyle)

Krup Hastalığında Ebeveynlere Öneriler

• Çocuğun bulunduğu ortam nemli ve serin olmalıdır.

• Ağlama ve stres hava yolu daralmasını artırabileceği için çocuğu sakin tutmak önemlidir.

• Bol sıvı alımı sağlanmalı, beslenme desteklenmelidir.

• İlaçlar doktor önerisi dışında verilmemelidir.

• Solunum sıkıntısı, morarma, sürekli stridor veya yutma güçlüğü gelişirse acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Westley Skoruna Göre Yaklaşım

Kaynaklar:

1. Cherry JD, Demmler-Harrison GJ, Kaplan SL, et al. Feigin and Cherry’s Textbook of Pediatric Infectious Diseases, 8th Edition. Philadelphia: Elsevier; 2019.

   • Krupun epidemiyolojisi, klinik bulguları ve Westley skorlama sistemi ayrıntılı olarak bu kaynakta yer almaktadır.

2. Bjornson CL, Johnson DW. Croup in children (acute laryngotracheobronchitis). UpToDate, 2025 versiyonu.

   • Westley skorunun klinik uygulaması, tedavi algoritması (adrenalin ve steroid kullanımı dahil) bu kaynakta güncel biçimde tanımlanmıştır.

3. American Academy of Pediatrics (AAP). Diagnosis and Management of Croup. Pediatrics. 2017;140(6):e20173034.

   • Skorlamaya göre tedavi basamakları (hafif, orta, ağır) ve taburculuk kriterleri AAP kılavuzuna dayanmaktadır.

4. Canadian Paediatric Society. Acute management of croup in the emergency department. Paediatr Child Health. 2017;22(3):166–173.

   • Westley skoru ve klinik yaklaşım tablosu Kanada Pediatri Derneği'nin acil yönetim rehberinden uyarlanmıştır.

Akut Laringotrakeobronşit (Viral Krup) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Krup hastalığı nedir?
Krup, genellikle 6 ay – 3 yaş arası çocuklarda görülen, larinks ve trakea çevresindeki viral enfeksiyona bağlı gelişen üst solunum yolu iltihabıdır. En belirgin belirtileri havlar tarzda öksürük, ses kısıklığı ve nefes alırken hırıltı (stridor) şeklindedir.

2. Krup hastalığı hangi virüslerle oluşur?
Krupun en sık nedeni Parainfluenza virüs tip 1’dir. Bunun dışında RSV, adenovirüs, influenza ve metapnömovirüs gibi diğer solunum yolu virüsleri de hastalığa yol açabilir.

3. Krup en çok hangi yaş grubunda görülür?
Hastalık genellikle 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda görülür. Bu yaş grubunda hava yolları daha dar olduğundan, ödem geliştiğinde solunum sıkıntısı daha belirgin olur.

4. Krup hastalığının belirtileri nelerdir?
En tipik belirtiler; havlar tarzda öksürük, ses kısıklığı, inspiratuar stridor (nefes alırken hırıltı), ateş ve huzursuzluktur. Ağır vakalarda nefes darlığı, morarma (siyanoz) ve çekilmeler görülebilir.

5. Krup bulaşıcı mıdır?
Evet. Krup genellikle viral olduğu için öksürük ve hapşırıkla saçılan solunum damlacıklarıyla bulaşır. Hastalıklı çocukla yakın temas bulaş riskini artırır.

6. Krup hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tedavide amaç hava yolunun açıklığını korumaktır. Hafif olgularda nemli hava, sıvı desteği ve tek doz deksametazon yeterlidir. Orta-ağır olgularda adrenalin nebülizasyonu ve oksijen desteği gerekebilir. Antibiyotikler sadece bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa kullanılır.

7. Krup için hangi ilaçlar etkilidir?
Kortikosteroidler (örneğin deksametazon, budesonid) tüm olgularda etkilidir. Orta ve ağır olgularda adrenalin nebülizasyonu ile hızlı rahatlama sağlanabilir.

8. Krup hastalığında evde bakım nasıl olmalı?
Çocuğun bulunduğu ortam nemli ve serin olmalı, ağlaması önlenmeli ve bol sıvı verilmelidir. İstirahatte stridor, morarma veya solunum sıkıntısı gelişirse acil sağlık merkezine başvurulmalıdır.

9. Krup ne kadar sürer?
Krup genellikle 3–7 gün içinde iyileşir. İlk 2 gece semptomlar en şiddetlidir, sonrasında giderek hafifler. Uygun bakım ve tedaviyle tam iyileşme beklenir.

10. Krup tehlikeli midir?
Çoğu krup vakası hafif seyirlidir; ancak ağır vakalarda solunum yetmezliği gelişebilir. Özellikle 6 aydan küçük bebekler ve solunum sıkıntısı belirgin olan çocuklar hastanede izlenmelidir.

11. Krup ile bakteriyel trakeit nasıl ayırt edilir?
Krup genellikle viral seyreder ve hızlı iyileşir. Bakteriyel trakeitte ise ateş, toksik görünüm ve antibiyotik gerektiren ağır enfeksiyon bulguları vardır.

12. Krup tekrarlar mı?
Evet, bazı çocuklarda özellikle sonbahar-kış aylarında tekrarlayabilir. Sık tekrarlayan olgularda alerjik zemin veya anatomik hassasiyet araştırılmalıdır.