MASTİT (Meme İltihabı): Kliniği, Tanısı, Tedavisi ve Reçeteleri

Tanım ve Epidemiyoloji

Mastit, emzirme döneminde meme dokusunun iltihaplanmasıyla karakterize bir klinik tablodur. En sık doğumdan sonraki 4–6. haftalarda görülür.

Patogenezde temel mekanizma; süt kanallarının daralması veya drenajın bozulması sonucu durgun süt içinde bakteri üremesidir. Bu durum sıklıkla meme başı çatlakları nedeniyle gelişir. İltihap ilerlerse meme apsesi oluşabilir.

En sık etken: Staphylococcus aureus
İkinci sıklıkta: Streptococcus spp.

Patofizyoloji

Süt stazı → kanal içi basınç artışı → lokal inflamasyon
Cilt/meme başı çatlağından bakteriyel giriş → enfeksiyonun derin dokulara yayılımı
Lokal inflamasyon + sistemik bulgular → mastit tablosu
Tedavi edilmezse → apse formasyonu

Klinik Bulgular

Meme dokusunda şişlik, ağrı, hassasiyet
Sıklıkla kızarıklık ve sıcaklık artışı
Hafif ateş görülebilir
Genellikle tek taraflıdır
Fizik muayene tanı için yeterlidir; rutin laboratuvar tetkiki gerekmez

Mastitte Hasta Yönetiminde Öneriler

Öneri	Açıklama
Emzirme sıklığı	Bebek yalnızca acıktığında emzirilmeli, ihtiyaç fazlası süt sağılmamalı.
Anne-bebek teması	Mümkünse anne ve bebek bir arada olmalı.
Sıvı alımı	Hasta bol sıvı tüketmeli.
Süt pompası	Kontrollü kullanım süt akışını artırarak semptomatik rahatlama sağlar; aşırı kullanım risk oluşturabilir.
Masaj	Hafif süpürme tarzında manuel lenf drenajı masajı yararlı olabilir.
Giyim	Sıkı sütyenlerden kaçınılmalı.
Probiyotikler	Etkinliğe dair güçlü kanıt yoktur.

Mastit Tedavisi

Analjezi: Parasetamol veya ibuprofen kullanılabilir. (Aspirin kullanılmaz.)
Antibiyotik: Semptomlar 24–48 saat içinde gerilemez veya ateş eşlik ederse başlanmalıdır.
Temel yaklaşım: Meme boşaltımı + antibiyoterapi

Parenteral Tedavi Endikasyonları

Endikasyon	Örnek Durumlar
Eritemin hızla yayılması	Lenfanjit tablosu
Yüksek ateş, taşikardi	Sistemik inflamatuar yanıt
MRSA risk faktörleri	Aşağıda belirtilmiştir
Oral tedaviye yanıtsızlık	48 saat
İmmün yetmezlik	HIV vb.
Postoperatif durum	Cerrahi sonrası
Hemodiyaliz	Son 6 ayda antibiyotik kullanımı
Yüksek riskli yaşam koşulları	Kalabalık ortam, kreş çalışanı, spor salonu, iğne/traş bıçağı paylaşımı

Mastitte MRSA Risk Faktörleri

Son dönemde hastaneye yatış
MRSA pozitif biriyle yaşamak
HIV enfeksiyonu
Enjeksiyon madde kullanımı
Hemodiyaliz
Son 6 ayda antibiyotik kullanımı
Kalabalık ortamlarda yaşamak
Kreş çalışanı olmak
Temaslı spor ekipmanlarını paylaşmak
Kesici aletleri ortak kullanmak

Parenteral Antibiyotik Seçenekleri

MRSA (-) Hastalarda	MRSA (+) Hastalarda
Sefazolin 1 g IV 3x1	Vankomisin 20–35 mg/kg yükleme → 15–20 mg/kg 8 saatte bir
Oksasilin 1 g IV 6x1	Daptomisin 4–6 mg/kg/gün
Nafsisilin 1 g IV 6x1
Flukloksasilin 500 mg IV 4x1

Oral Antibiyotik Seçenekleri

MRSA (-) Hastalarda	MRSA (+) Hastalarda
Sefaleksin 500 mg PO 4x1	TMP-SMX PO 2x1
Flukloksasilin 500 mg PO 4x1	Amoksisilin 875 mg PO 2x1 + Doksisiklin 100 mg PO 2x1
Klindamisin (Beta-laktam alerjisi varsa) 450 mg PO 3x1	Klindamisin 450 mg PO 3x1

Not: Tablolar UpToDate verileri temel alınarak hazırlanmıştır. (Erişim tarihi: 21.04.2025)

Tedavi Süresi

Enfeksiyon Şiddeti	Yaklaşım	Süre
Hafif	Oral antibiyotik + meme boşaltımı	5–6 gün (gerekirse 14 güne uzatılabilir)
Şiddetli veya oral yanıtsız	Parenteral antibiyotik	5–6 gün (gereğinde 14 güne uzatılabilir)

Takip ve Komplikasyonlar

Tedaviye rağmen semptomlar düzelmezse apse gelişimi araştırılmalı
Gerekirse ultrasonografi ile değerlendirme
Dirençli veya tekrarlayan mastitte kültür alınmalı
Emzirmeye mümkünse devam edilmelidir — mastit tedavisinde emzirmeyi kesmek önerilmez

Kaynakça

UpToDate: Lactational mastitis. Erişim tarihi: 21.04.2025. https://www.uptodate.com/contents/lactational-mastitis
Amir LH. Breast infection: mastitis and breast abscess. BMJ. 2014;348:g2229.
World Health Organization. Mastitis: Causes and Management. WHO, 2000.
Dixon JM. Breast infection. BMJ. 2013;347:f3291.
Walker M. Mastitis in lactating women: physiology or pathology? Breastfeed Rev. 2008;16(1):5–12.

Mastit Reçete

Mastit (Meme İltihabı) Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Mastit nedir?
Mastit, emzirme döneminde meme dokusunun iltihaplanmasıyla ortaya çıkan bir meme enfeksiyonudur. En sık doğumdan sonraki ilk haftalarda görülür. Mastit hastalığı genellikle tek memede başlar ve hızlı şekilde ilerleyebilir.

2. Mastit neden olur?
Mastitin en yaygın nedeni, süt kanallarının tıkanması veya süt drenajının bozulmasıdır. Süt stazı bakterilerin üremesi için uygun bir ortam oluşturur. Meme başı çatlakları enfeksiyonun derin meme dokusuna ulaşmasına zemin hazırlar.

3. Mastit belirtileri nelerdir?
Mastit belirtileri arasında meme ağrısı, şişlik, kızarıklık, hassasiyet, sıcaklık artışı ve bazen ateş yer alır. Mastit genellikle ani başlar ve tek taraflıdır. Erken fark edildiğinde tedavisi çok daha kolaydır.

4. Mastit tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen mastit meme apsesine dönüşebilir. İlerlemiş olgularda cerrahi drenaj ve damar yolu antibiyotik tedavisi gerekebilir. Erken mastit tedavisi bu tür komplikasyonların önlenmesini sağlar.

5. Mastit tanısı nasıl konur?
Mastit tanısı çoğunlukla fizik muayene ile konur. Dirençli veya tekrarlayan mastit olgularında kültür alınabilir. Rutin laboratuvar testleri genellikle gerekli değildir.

6. Mastit nasıl tedavi edilir?
Mastit tedavisinde en önemli basamak memenin düzenli boşaltılması ve gerekirse antibiyotik tedavisidir. Hafif mastit vakalarında oral antibiyotikler yeterli olabilir. Ağır mastit olgularında damar yolu tedavisi tercih edilir.

7. Mastitte emzirmeye devam edilmeli mi?
Evet. Mastit tedavisinde emzirmeyi kesmek önerilmez. Düzenli emzirme süt akışını artırır, enfeksiyonun ilerlemesini önler ve iyileşme sürecini hızlandırır.

8. Mastit bulaşıcı bir hastalık mıdır?
Mastit genellikle bulaşıcı değildir. Ancak meme başı hijyenine dikkat edilmezse bakteriler diğer meme dokusuna veya çevre dokulara yayılabilir. Bu nedenle mastit hastalığında hijyen çok önemlidir.

9. Mastit ne kadar sürede iyileşir?
Uygun antibiyotik tedavisi ve meme boşaltımıyla mastit genellikle 5–7 gün içinde iyileşir. Tedavinin gecikmesi durumunda bu süre uzayabilir.

10. Mastit nasıl önlenir?
Mastit gelişimini önlemek için meme başı temizliğine dikkat edilmeli, doğru emzirme teknikleri kullanılmalı, süt kanalları tıkanmadan boşaltılmalı ve meme ucu çatlakları erken dönemde tedavi edilmelidir.

Mastit