Akut Otitis Eksterna (Dış Kulak Yolu Enfeksiyonu): Tanısı, Tedavisi, Reçeteleri

Akut otitis eksterna, dış kulak yolunu (DKY) etkileyen bir enfeksiyondur. Normalde hafif asidik ve mikrobiyal savunma sağlayan DKY ortamı bozulduğunda enfeksiyon gelişir. Etkenler genellikle Pseudomonas aeruginosa ve Staphylococcus aureus’tur.

Klinik Bulgular

• Ağrı: Genellikle şiddetlidir ve kulak hareket ettirildiğinde veya tragusa basıldığında artar.

• Akıntı: Pürülan akıntı sık görülür; bazen ödem nedeniyle akıntı gözlenemeyebilir.

• İşitme: Dış kulak yolu ödemine bağlı olarak azalma olabilir.

• Otoskopi: Kulak kanalı ödemli, kızarık ve akıntılıdır. Kulak zarı genellikle normaldir; ödem şiddetli ise zar görülemeyebilir.

Tanı

Tanı çoğunlukla klinik muayene ile konur.

• Tragus ve aurikula palpasyonu ağrı ve hassasiyeti gösterir.

• Otoskopide dış kulak yolunun durumu, ödem ve akıntı değerlendirilir.

• Şüpheli komplikasyonlarda (kulak kepçesi ödemi, kondrit, sistemik semptom) KBB konsültasyonu önerilir.

Tedavi Yaklaşımı

1. Destek Tedavisi ve Semptom Kontrolü

• NSAİ ilaçlar: Hem analjezik hem antiinflamatuar etkileri ile ağrı ve ödemi azaltır. Akşam alınan dozlar gece semptomlarını hafifletebilir.

• Sıcak kompres: Gün içinde birkaç kez uygulanması ağrıyı azaltır.

• Baş yüksekliği: Gece başın hafif yükseltilerek yatılması, ödem ve ağrıyı azaltabilir.

2. Lokal Tedavi

• Antibiyotik ve steroidli damlalar: Enfeksiyon ve ödemin gerilemesini sağlar. Genellikle kinolon grubu damlalar tercih edilir.

• pH düzenleyici damlalar: Dış kulak yolunun asidik ortamını yeniden sağlamak için kullanılabilir; örneğin %3 alkol borique solüsyonu. Majistral olarak reçetelenebilir ve uygulanması sırasında hafif yanma hissi olabileceği hastaya bildirilmelidir.

Not: Lokal damlalar ile kulakta elde edilen antibiyotik konsantrasyonu, oral yolla verilen antibiyotiklere göre çok daha yüksektir. Bu nedenle, çoğu olguda sadece lokal tedavi yeterlidir.

3. Oral Antibiyotikler

• Sadece komplike olgularda veya KBB’ye ulaşım mümkün değilse kullanılır.

• Örnekler: Levofloksasin veya siprofloksasin.

• Kulak kepçesinde kondrit veya şiddetli ödem varsa KBB’ye yönlendirme gereklidir.

4. Özel Durumlar

• Dış kulak yolu ileri derecede ödemli ve kanal lümeni neredeyse tamamen kapalı ise, damlaların penetrasyonu yetersiz olur; KBB değerlendirmesi önerilir.

Hasta Önerileri

• Kulak koruması: Banyo veya duş sırasında hasta kulağa vazelinli pamuk konulabilir; su temasından kaçınılmalıdır.

• Abdest ve su teması: Kulak içini ıslatmamak önemlidir.

• Gece pozisyonu: Baş hafif yükseltilerek yatılması ağrıyı azaltır.

• Sıcak kompres: Gün içinde birkaç kez uygulanabilir.

Prognoz

Uygun tedavi ile akut otitis eksterna genellikle 7–10 gün içinde iyileşir. Komplike olgularda KBB konsültasyonu ve oral antibiyotik tedavisi gerekebilir. Erken ve doğru tedavi ile tekrarlayan enfeksiyon riski azaltılabilir.

Kaynaklar

• American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNSF) Clinical Practice Guideline: Otitis Externa. 2014.

• UpToDate: Otitis externa in adults: Treatment and prevention.

• Harrison’s Principles of Internal Medicine, 21. Baskı.

• Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (ÜSYE) – Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE) nedir?

ÜSYE, burun, boğaz, sinüsler ve gırtlağı etkileyen enfeksiyonlardır. Genellikle viral kaynaklıdır ve hafif-orta şiddette semptomlarla kendiliğinden iyileşir. Bazı durumlarda bakteriyel enfeksiyonlar gelişebilir (ör. A grubu streptokok tonsilliti).

2. Viral ÜSYE belirtileri nelerdir?

• Burun akıntısı veya tıkanıklık

• Boğaz ağrısı

• Hapşırma

• Hafif-orta ateş

• Baş ağrısı ve kas-eklem ağrısı

• Ses kısıklığı

• Hafif öksürük (genellikle kuru)

• Gözlerde sulanma veya konjonktivit

İyileşme süresi: Çoğu hasta 7–10 gün içinde tamamen iyileşir.

3. Bakteriyel ÜSYE (Akut Tonsillit) belirtileri nelerdir?

• Ani başlayan boğaz ağrısı

• Ateş

• Tonsillerde koyu hiperemi veya kriptler

• Uvula ödemi

• Boyun lenf bezlerinde şişlik

En sık bakteriyel etken: A grubu beta hemolitik streptokok (Streptococcus pyogenes)

4. Akut otitis eksterna (dış kulak yolu enfeksiyonu) belirtileri nelerdir?

• Şiddetli kulak ağrısı, tragusa basıldığında artar

• Pürülan kulak akıntısı

• İşitme azlığı (ödem nedeniyle)

• Otoskopide kızarık ve ödemli dış kulak yolu

En sık etkenler: Pseudomonas aeruginosa ve Staphylococcus aureus

5. ÜSYE’de viral ve bakteriyel ayrımı nasıl yapılır?

• Viral ÜSYE: Öksürük, burun akıntısı, ses kısıklığı, konjonktivit, aft

• Bakteriyel ÜSYE: Yüksek ateş, ani boğaz ağrısı, tonsillerde kript, uvula ödemi

Viral enfeksiyonlarda antibiyotik gerekmez. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik tedavisi düşünülür.

6. Akut tonsillit tedavisinde hangi antibiyotikler kullanılır?

7. Akut otitis eksterna tedavi yaklaşımları nelerdir?

Destek tedavisi

• NSAİ ilaçlar (ağrı ve ödem için)

• Sıcak kompres ve baş yüksekliği

Lokal tedavi

• Antibiyotik + steroidli damlalar (genellikle kinolon grubu)

• pH düzenleyici damlalar (%3 alkol borique solüsyonu)

Oral antibiyotik

• Sadece komplike olgularda veya KBB’ye ulaşım mümkün değilse

• Örnekler: Levofloksasin, siprofloksasin

Hasta önerileri

• Kulak koruması, su temasından kaçınma

• Gece baş hafif yükseltilerek yatma

• Sıcak kompres uygulaması

8. ÜSYE komplikasyonları nelerdir?

• Viral ÜSYE: Genellikle komplikasyonsuz, ancak riskli gruplarda bakteriyel sekonder enfeksiyon olabilir

• Akut tonsillit: Akut romatizmal ateş, poststreptokokkal glomerülonefrit, otitis media, sinüzit

• Akut otitis eksterna: Nadiren kondrit, şiddetli ödem veya yaygın enfeksiyon

9. ÜSYE’de ne zaman doktora başvurmalıyım?

• Yüksek ateş (>38.5°C)

• Şiddetli boğaz ağrısı veya kulak ağrısı

• İşitme kaybı

• Kulakta akıntı ve ödem

• Semptomların 7–10 gün içinde düzelmemesi

• Kronik hastalık veya bağışıklık yetmezliği olanlar

10. ÜSYE’den korunma yolları nelerdir?

• Eller sık sık yıkanmalı

• Hasta kişilerle yakın temastan kaçınılmalı

• Kalabalık ortamlarda maske kullanımı

• Yeterli uyku ve beslenme

• Riskli gruplar için influenza ve COVID-19 aşıları