AKUT OTİTİS MEDİA (ORTA KULAK İLTİHABI)

Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Akut otitis media (AOM), orta kulağı örten timpanik kavite mukozasının akut bakteriyel enfeksiyonudur. Özellikle çocukluk çağında sık görülen bu hastalık, çocukluk çağı enfeksiyonlarının en yaygın nedenlerinden biridir. Üst solunum yolu enfeksiyonları (ÜSYE) veya adenoid hipertrofisi gibi durumlarda östaki tüpünde tıkanma ve inflamasyon meydana gelir. Bunun sonucunda orta kulağın drenajı ve havalanması bozulur. Bu tabloya bakteriyel enfeksiyon eklendiğinde ise şiddetli kulak ağrısı ve ateşle seyreden klinik bir tablo ortaya çıkar.

Akut Otitis Media’nın Klinik Özellikleri

AOM’un en sık görülen belirtileri arasında:

• Şiddetli kulak ağrısı

• Yüksek ateş (genellikle >38.5 °C)

• Huzursuzluk ve uyku bozukluğu

özellikle çocuklarda ve bebeklerde ön plandadır. Bebeklerde ateş her zaman yüksek olmayabilir. Bunun yerine sürekli ağlama, huzursuzluk, beslenme güçlüğü ve kusma görülebilir.

Bulgular ve Hastalığın Seyri

AOM’un seyri farklı evreler halinde incelenebilir:

• Hiperemi evresi: Kulak zarında kızarıklık izlenir.

• Eksüdasyon evresi: Zar arkasında sıvı birikir.

• Süpürasyon evresi: Pürülan sıvı baskısı artar, zar dışa doğru bombeleşir.

• Perforasyon evresi: Zarın delinmesiyle akıntı başlar.

• Rezolüsyon evresi: Enfeksiyon ve semptomlar gerilemeye başlar.

Her hastada bu evrelerin tamamı görülmeyebilir.

Akut Otitis Media’da Tedavi Yaklaşımı

AOM, ciddi komplikasyonlara neden olabilen bir hastalık olduğundan özellikle 2 yaş altındaki çocuklarda mutlaka antibiyotik tedavisi başlanmalıdır. Klinik tablonun şiddetine göre hastaneye yatış ve intravenöz (IV) antibiyoterapi de gerekebilir.

• 2 yaş üzeri çocuklarda: Genel durumu iyi, ağrısı hafif olan olgularda izlem tercih edilebilir.

• Ancak tanı kesin, semptomlar ağır ve ağrı belirgin ise antibiyoterapi başlanmalıdır.

Ağrı Tedavisi (Analjezi)

• İbuprofen (5-10 mg/kg/doz, öncelikli tercih)

• Parasetamol (10-15 mg/kg/doz)

Yetişkinlerde:

• İbuprofen maksimum günlük doz: 2400 mg

• Parasetamol tek seferlik maksimum doz: 500 mg, günlük maksimum: 2000 mg veya 60 mg/kg

Antibiyotik Seçimi

AOM’un en sık etkenleri Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae ve Moraxella catarrhalis olduğundan beta-laktamaz inhibitörlü antibiyotikler tercih edilmelidir.

• Amoksisilin-klavulanat: 80-90 mg/kg/gün, iki dozda (maks. 3 g/gün)

• Sefpodoksim: 10 mg/kg/gün (maks. 400-800 mg/gün, yaşa göre değişir)

• Sefuroksim: 30 mg/kg/gün, iki dozda (maks. 1 g/gün)

• Sefdinir: 14 mg/kg/gün, tek veya iki dozda (maks. 600 mg/gün)

• Klaritromisin: 15 mg/kg/gün, iki dozda (maks. 2x500 mg) → penisilin alerjisinde tercih edilir

• Alternatif: Seftriakson IM 50 mg/kg/doz (tek doz veya ardışık 3 gün)

Lokal Tedavi ve Damla Kullanımı

• Kulak zarı perforasyonu varsa tedaviye lokal damlalar eklenebilir.

• Gentamisin içeren damlalar olası ototoksisite riski nedeniyle tercih edilmez.

• Kinolon grubu damlalar (ör. ofloksasin) ve deksametazon içeren damlalar KBB pratiğinde kullanılmaktadır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• AOM tedavisinde antihistaminik ilaçlar önerilmez, çünkü orta kulak sıvısını yoğunlaştırarak iyileşmeyi geciktirebilir.

• Tekrarlayan AOM ataklarında adenoid hipertrofisi, kreşe gitme, emzik kullanımı ve reflü gibi risk faktörleri araştırılmalı ve düzeltilmelidir.

Akut Otitis Media ile Karışabilen Durum: Efüzyonlu Otitis Media

Çocuklarda sık görülen efüzyonlu (seröz) otitis media (EOM/SOM), AOM ile karıştırılabilir.

• EOM’de zar arkasında berrak, seröz sıvı bulunur, pürülan sıvı yoktur.

• Kulak zarı bombe değildir.

• Temel neden yine östaki tüpü disfonksiyonudur.

• Tedavisinde antibiyotiklerin yeri yoktur. Daha çok KBB uzmanı takibi gerektirir.

Komplikasyonlar

Akut otitis media tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilir:

• Mastoidit (kulak arkasında kızarıklık, şişlik, hassasiyet)

• Santral komplikasyonlar (menenjit, beyin apsesi, sinüs trombozu gibi)

Bu nedenle AOM tanısı alan her çocuk ve yetişkin dikkatle takip edilmeli, şüpheli bulgular varsa acilen KBB uzmanına yönlendirilmelidir.