Uyuz hakkında sıkça sorulan sorular

1. Skabiyez nedir? Sarcoptes scabiei adlı mikroskobik akarın deriyi istila etmesiyle oluşan, şiddetli kaşıntı ve kızarık döküntüler ile seyreden bulaşıcı bir deri hastalığıdır. En sık “klasik uyuz” görülürken, bağışıklığı zayıf bireylerde “kabuklu uyuz” gelişebilir.

2. Uyuz nasıl bulaşır? Uyuz, yakın fiziksel temas, aynı yatak veya giysinin paylaşılması yoluyla bulaşır. Akarın cilt dışında uzun süre yaşayamadığı unutulmamalıdır; bu nedenle bulaş genellikle kişiden kişiye olur.

3. Uyuz en çok vücudun hangi bölgelerini tutar? Uyuz genellikle şu bölgelerde döküntü ve kaşıntı yapar: -Parmak araları ve bilek iç yüzü -Dirsek ve koltuk altı -Göbek çevresi ve bel bölgesi -Kadınlarda meme uçları çevresi -Erkeklerde genital bölge -Kalça, uyluk içi ve diz çevresi -Bebeklerde ayrıca avuç içi, ayak tabanı ve saçlı deri de etkilenebilir.

4. Uyuzun belirtileri nelerdir? Geceleri artan şiddetli kaşıntı Kızarık, kabarık, çizilmiş döküntüler İnce, gri-kahverengi tüneller (akarın deride açtığı yollar) Bazı vakalarda vezikül (su kabarcığı) veya püstül (iltihaplı sivilce) görülebilir.

5. Uyuz tanısı nasıl konur? Tanı genellikle klinik muayene ve tipik döküntülerin yerleşimi ile konur. Kesin tanı için, mikroskop altında akar, yumurta veya dışkı görülmesi yeterlidir. Ancak pratikte çoğu hastada klinik bulgular tanı koymak için yeterlidir.

6. Uyuzun tedavisi nasıl yapılır? İlk tercih Permetrin %5 kremdir. Boyundan ayak tabanına kadar tüm vücuda sürülür. Küçük çocuklarda saçlı deri ve yüz bölgesine de uygulanır (ağız-göz hariç). Krem 12–14 saat ciltte kalır, sonra yıkanır. Bir hafta sonra aynı işlem tekrarlanmalıdır.

7. Permetrin kimlerde kullanılabilir? Permetrin %5 krem, 2 ay üzeri bebekler, çocuklar, hamileler ve emziren anneler dahil herkes için güvenlidir.

8. Uyuz tedavisinde kaşıntı neden devam eder? Akarlar öldükten sonra bile vücut, akar artıklarına karşı reaksiyon göstermeye devam eder. Bu nedenle kaşıntı 2–3 hafta sürebilir. Bu dönemde antihistaminik ilaçlar rahatlama sağlar.

9. Uyuz tedavisinde aile bireylerinin de tedavi olması gerekir mi? Evet. Uyuz çok bulaşıcıdır. Bu nedenle semptom göstermese bile aile üyeleri ve yakın temaslılar eş zamanlı olarak tedavi edilmelidir.

10. Uyuzdan korunmak için neler yapılmalı? Giysiler, çarşaf ve havlular en az 60°C’de yıkanmalıdır. Yıkanamayan eşyalar 72 saat boyunca kapalı poşette bekletilmelidir. Ev eşyaları (kanepeler, yataklar) düzenli olarak süpürülmelidir. Tedavi bitiminden sonra kişisel eşyalar mutlaka temizlenmelidir.

11. Uyuz tedavisine rağmen kaşıntı geçmezse ne yapılmalı? Tedaviye rağmen 2–3 hafta içinde kaşıntı azalmazsa veya yeni döküntüler çıkarsa, yeniden enfestasyon (bulaş), tedaviye dirençli akar, ya da uygunsuz uygulama düşünülmelidir. Bu durumda hekim kontrolü gereklidir.

12. Kabuklu uyuz nedir ve neden tehlikelidir? Kabuklu uyuz, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde görülen ağır bir formdur. Deride kalın kabuklar ve milyonlarca akar bulunabilir. Yüksek bulaşıcılık ve ağır seyir nedeniyle izolasyon ve agresif tedavi gerekir.