Alopesi Areata: Klinik, Tanı ve Tedavisi

Etiyoloji

Alopesi areata, saç, sakal, bıyık, kaş, kirpik veya vücut kıllarının sikatris bırakmadan dökülmesine neden olan otoimmün ve inflamatuar bir hastalıktır.

Genetik yatkınlık, immünolojik faktörler ve emosyonel stres etyopatogenezde rol oynar.

Hastalık, aşağıdaki komorbiditelerle ilişkilidir:

Atopik hastalıklar
Metabolik sendrom
H. pylori enfeksiyonu
D vitamini eksikliği
Demir eksikliği anemisi
Tiroid hastalıkları
Lupus eritematozus
Psikiyatrik hastalıklar

Klinik

Tutulan bölgeye ve yaygınlığa göre alopesi areata şu şekilde sınıflandırılır:

Yamasal alopesi areata: Oval veya dairesel yamalar şeklinde dökülme
Retiküler alopesi areata: Ağ biçiminde dökülme
Ofiazis: Parietal-temporal-oksipital bölgelerde dökülme
Diffüz alopesi: Saçlı derideki kılların diffüz dökülmesi
Madarozis: Kaş ve kirpiklerin birlikte dökülmesi
Alopesi totalis: Tüm saçlı deri, sakal, bıyık, kaş ve kirpik dökülmeleri
Alopesi universalis: Bütün saç ve vücut kıllarının dökülmesi

*Sakal ve bıyık bölgesinde Alopesi Areata (Saçkıran) oluşmuş bir hasta.

**Hastadan görsel için izin alınmıştır.

! Alopesi Areata ve Tinea Kapitis genellikle karıştırılabilmektedir. Farklarını ve tedavilerini tablo halinde derledik..

Alopecia Areata vs Tinea Capitis (Gerçek Mantar Saçkıran)

Özellik	Alopecia Areata (Otoimmün Saçkıran)	Tinea Capitis (Mantar Kaynaklı Saçkıran)
Tanım	Bağışıklık sisteminin saç köklerine saldırmasıyla gelişen otoimmün hastalık	Mantar enfeksiyonunun saç derisini ve saç köklerini tutması
Nedeni	Otoimmün reaksiyon (bağışıklık sisteminin hatalı çalışması)	Dermatofit türü mantarların (Trichophyton, Microsporum) bulaşması
Bulaşıcılık	Bulaşıcı değildir	Bulaşıcıdır (tarak, şapka, havlu, yakın temas ile)
Başlama Şekli	Aniden, madeni para büyüklüğünde saçsız alanlarla	Yavaş yavaş, kaşıntı ve kızarıklıkla
Saç Dökülmesi Şekli	Dairesel veya oval, tamamen saçsız, pürüzsüz alanlar	Saçlar kırılır, dökülür; deri kabuklu, pullu ve kızarık olur
Saç Derisi Görünümü	Normal, parlak, yara veya kepek yok	Kızarık, pullu, bazen iltihaplı ya da kabuklu
Kaşıntı / Ağrı	Genelde yoktur	Sıklıkla kaşıntı, bazen ağrı olabilir
Diğer Bulgular	Tırnaklarda çukurcuklar (pitting), kaş/kirpik/sakal dökülmesi	Şişlik, iltihap, bazen irinli lezyon (kerion) oluşabilir
Kimlerde Görülür	Her yaşta olabilir, sıklıkla genç erişkinlerde	Daha çok çocuklarda görülür
Tanı Yöntemleri	Klinik muayene, dermatoskopi, gerekirse biyopsi	Mikroskopla mantar incelemesi, kültür
Tedavi Yaklaşımı	- Kortizonlu kremler veya enjeksiyonlar - İmmün modülatörler (örneğin topikal minoksidil, difensipron) - Stres kontrolü - Gelişmiş vakalarda biyolojik tedaviler	- Antifungal şampuan (ketokonazol, selenyum sülfür) - Sistemik antifungal ilaçlar (griseofulvin, terbinafin) - Kişisel eşyaların dezenfeksiyonu - Temaslı kişilerin kontrolü
Saçın Geri Çıkma Olasılığı	Genelde yüksektir (%80’e kadar kendiliğinden çıkabilir)	Tedaviyle genellikle tamamen düzelir
Tekrarlama Riski	Evet, sık tekrarlayabilir	Uygun tedaviyle nadirdir
Korunma	Stres yönetimi, bağışıklığı güçlendirme	Kişisel eşyaları paylaşmama, hijyen kurallarına uyma

Kısaca:

Alopecia areata: Bağışıklık sistemiyle ilgilidir, bulaşıcı değildir, deri sağlıklı görünür.
Tinea capitis: Mantar enfeksiyonudur, bulaşıcıdır, deri pullanır veya kabuklanır.

Tedavi

Tedavi genellikle hastalığın yaygınlığı ve hastanın yaşına göre planlanır.

10 yaş altı hastalar

Topikal orta potent steroidler: Mometazon furoat veya metilprednisolon aseponat
Örnekler:
- Mometazon furoat losyon/krem (M-furo veya Momecon losyon/krem 1x1 – 2x1, 3 ay)
- Metilprednisolon losyon/krem (Exenate veya Alocort 1x1 – 2x1, 3 ay)

10 yaş ve üzeri, skalp tutulumu <%50

Topikal süperpotent steroidler
Ek: Minoksidil %5 sprey (Minoksil Forte %5 veya Bioxinin Forte %5 deri spreyi 2x, maksimum 5 püskürtme)
Örnekler:
- Betametazon dipropionat krem (Dermabel krem 1x1 – 2x1, 3 ay)
- Klobetazol propionat losyon/krem (Clovate losyon/krem 1x1 – 2x1, 3 ay)

Skalp tutulumu >%50 veya tedaviye yanıtsız hastalar

Yukarıda belirtilen tedavilere yanıt alınamayan hastalar,
Skalpu >%50 tutulanlar,
Alopesi totalis, alopesi universalis veya madarozisi olanlar dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular: Alopesi Areata

1. Alopesi areata nedir?
Alopesi areata, saç, sakal, kaş, kirpik veya vücut kıllarının sikatris bırakmadan dökülmesine neden olan otoimmün ve inflamatuar bir hastalıktır. Genetik yatkınlık, immünolojik faktörler ve emosyonel stres etyopatogenezde rol oynar.

2. Alopesi areata ile ilişkili komorbiditeler:

Atopik hastalıklar
Metabolik sendrom
Helicobacter pylori enfeksiyonu
D vitamini eksikliği
Demir eksikliği anemisi
Tiroid hastalıkları
Lupus eritematozus
Psikiyatrik hastalıklar

3. Klinik sınıflama:

Yamasal alopesi areata: Oval veya dairesel yamalar şeklinde dökülme
Retiküler alopesi areata: Ağ biçiminde dökülme
Ofiazis: Parietal-temporal-oksipital bölgelerde dökülme
Diffüz alopesi: Saçlı deride genel dökülme
Madarozis: Kaş ve kirpiklerin birlikte dökülmesi
Alopesi totalis: Tüm saçlı deri, sakal, bıyık, kaş ve kirpik dökülmeleri
Alopesi universalis: Tüm saç ve vücut kıllarının dökülmesi

4. Tedavi yaklaşımı:
Tedavi, hastalığın yaygınlığı ve hastanın yaşına göre planlanır.

A. 10 yaş altı hastalar

Topikal orta potent steroidler: Mometazon furoat veya Metilprednisolon aseponat
Örnekler:
- Mometazon furoat losyon/krem (M-furo veya Momecon) 1x1–2x1, 3 ay
- Metilprednisolon losyon/krem (Exenate veya Alocort) 1x1–2x1, 3 ay

B. 10 yaş ve üzeri, skalp tutulumu <%50

Topikal süperpotent steroidler
Ek: Minoksidil %5 sprey (Minoksil Forte %5 veya Bioxinin Forte %5, 2x, maksimum 5 püskürtme)
Örnekler:
- Betametazon dipropionat krem (Dermabel krem) 1x1–2x1, 3 ay
- Klobetazol propionat losyon/krem (Clovate losyon/krem) 1x1–2x1, 3 ay

C. Skalp tutulumu >%50 veya tedaviye yanıt alınamayan hastalar

Yukarıdaki tedavilere yanıt vermeyenler
Alopesi totalis, alopesi universalis veya madarozisi olanlar
Dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir

5. Ek notlar:

Topikal steroidler ve minoksidil genellikle 3 aylık dönemler halinde uygulanır.
Tedaviye yanıtın yetersiz olduğu durumlarda uzman kontrolünde sistemik tedavi veya immünmodülatör ajanlar düşünülebilir.

Alopesi Areata (Saçkıran)