Furonkül (Şirpençe): Kliniği, Tanısı, Tedavisi

Etiyoloji ve Klinik Özellikler

Furonkül, bir kıl follikülünün akut, nekrotik enfeksiyonu ile karakterize bir deri hastalığıdır. Tek bir lezyon şeklinde olabileceği gibi, birden fazla odakta da gelişebilir.
En sık etken Staphylococcus aureus bakterisidir.

Hastalık başlangıçta küçük, inflamatuar bir nodül olarak başlar. Daha sonra püstüler hale gelir, nekroz gelişir ve enfekte materyalin boşalmasıyla morumsu (violase) renkli bir makül oluşur. Bu alan skar bırakarak iyileşir.

Risk faktörleri arasında nazal stafilokok taşıyıcılığı, diyabet, obezite, atopi, malnütrisyon ve HIV enfeksiyonu yer alır.
Adölesan ve genç erişkinlerde daha sık görülür.

Sık yerleşim alanları:

• Baş ve boyun

• Gluteal bölge

• Anogenital bölge

Özellikle üst dudak veya nazolabial sulkustaki furonküller, nadiren kavernöz sinüs trombozu gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Büyük, ağrılı, nekrotik ve fluktuan apse varlığında antibiyotik tedavisine ek olarak lokal anestezi altında insizyon ve drenaj gerekebilir.

Topikal Tedavi

Hafif ve sınırlı vakalarda topikal tedavi yeterli olabilir.

• Sıcak nemli kompres ve topikal ihtiyol uygulaması lezyonun spontan drenajını kolaylaştırır.

  • Oro İhtiyol %10 merhem 1x1 (lezyon üzerine sürülür, gazlı bezle kapatılır).

Topikal antibiyotik seçenekleri:

• Mupirosin (Mupiderm merhem 2x1, Dextrocin pomad 2x1, Mupiron merhem 2x1)

• Fusidik asit (Stafine krem 2x1, Fusidas krem 2x1, Tiremix krem 2x1, Helkort krem 2x1)

Topikal tedaviye ek olarak sistemik antibiyotiklerden biri de uygulanabilir.

Oral (Sistemik) Tedavi

Yaygın veya komplike olgularda sistemik antibiyotik tedavisi gerekir.

1. Sefaleksin (5–7 gün)

• Çocuklarda: 25–50 mg/kg/gün, 4 doza bölünerek

  • 15 kg: Sef 250 mg/5 mL süspansiyon 4x2 mL

  • 30 kg: Sef 250 mg/5 mL süspansiyon 4x4 mL

• Yetişkinlerde: 4x250–500 mg (Sef 500 mg tablet)

2. Flukloksasilin (5–7 gün)

• 2 yaş altı: 4x62,5–125 mg (PENFLOKS 250 mg/5 mL şurup – 4x çeyrek-yarım ölçek)

• 2–10 yaş: 4x125–250 mg (PENFLOKS 250 mg/5 mL şurup – 4x yarım-bir ölçek)

• 10 yaş üzeri ve yetişkinler: 4x250–500 mg (PENFLOKS 250 mg/5 mL şurup – 4x1–2 ölçek ya da PENFLOKS 500 mg tablet 4x yarım-bir tablet ya da Floxapen 500 mg tablet 4x yarım-bir tablet)

Rekürren (Tekrarlayan) Furonkül Tedavisi

Tekrarlayan olgularda nazal veya perineal S. aureus taşıyıcılığı mutlaka araştırılmalıdır.
Hastaya ve aynı evde yaşayan aile bireylerine her ay 5 gün süreyle intranazal topikal mupirosin uygulanması önerilir:

• Mupiderm merhem 2x1

• Dextrocin pomad 2x1

• Mupiron merhem 2x1

Bu uygulama, taşıyıcılığı azaltarak yeni enfeksiyonların oluşumunu engellemeye yardımcı olur.

Özet Furonkül Tablosu