Cilt Şarbonu (Kutanöz Antraks): Tanısı, Tedavisi, Reçeteleri

Cilt şarbonu, diğer adıyla kutanöz antraks, şarbonun en sık görülen formudur. Bu hastalık, Bacillus anthracis sporlarının cilt altına girmesiyle ortaya çıkar. Sporların sağlıklı deriden geçme yeteneği olmadığından, kesik veya sıyrık gibi cilt bütünlüğü bozulduğunda bulaş gerçekleşir.
İnkübasyon süresi genellikle 5–7 gündür.

Belirtileri

Cilt şarbonu tipik olarak şu şekilde ilerler:

Başlangıç: Kaşıntılı, ağrısız bir papül.
İlerleme: Papül vezikül oluşturur.
Olgunlaşma: Siyah renkli, tabanı çökük, ağrısız bir eskar gelişir.

Lezyonun çevresinde belirgin ödem ve lenfadenopati sık görülür. Lezyon genellikle ağrısızdır, ancak lenf düğümleri ağrılı olabilir.

Tanıda önemli ipuçları:

Siyah eskar varlığı
Etrafındaki ödem
Hayvan teması öyküsü

Tanı Yöntemleri

Gram boyama: Gram pozitif çomaklar ve az sayıda nötrofil gözlemlenir.
Klinik bulgular ve hasta öyküsü tanıyı destekler.

Tedavi ve Komplikasyonlar

Cilt şarbonunda uygun tedavi ile ölüm riski düşüktür. Komplikasyonsuz vakalarda mortalite neredeyse yoktur. Ancak tüm şarbon türleri sepsise dönüşebilir; cilt şarbonunda bu risk en düşüktür.

Olası komplikasyonlar:

Hava yolu tıkanıklığı
Sepsis
Kompartman sendromu
Menenjit (özellikle baş ve boyun tutulumu olanlarda daha sık)

Hastaneye Yatış Gerektiren Durumlar

Deri şarbonu olsa bile baş-boyun tutulumu veya ekstremitede kompartman sendromu riski varsa hastaneye yatış gerekir.
Diğer şarbon türlerinin tamamı mutlaka hastanede tedavi edilmelidir.

Şarbon, bildirimi zorunlu bir hastalıktır.

Cilt Şarbonu Tedavisinde Kullanılan Antibiyotikler ve Dozajları

Antibiyotik	Dozaj (Yetişkin)	Dozaj (Çocuk)	Tedavi Süresi	Örnek Müstahzar
Ciprofloxacin	500 mg her 12 saatte bir oral veya IV	30 mg/kg/gün, her 12 saatte bir (maks. 500 mg/doz)	7–10 gün	Cipronatin
Doxycycline	100 mg her 12 saatte bir oral veya IV	<45 kg: 4.4 mg/kg/gün, her 12 saatte bir (maks. 100 mg/doz); ≥45 kg: 100 mg her 12 saatte bir	7–10 gün	Monodoks
Amoksisilin	500 mg her 8 saatte bir oral	25 mg/kg/gün, her 8 saatte bir (maks. 1 g/doz)	7–10 gün	Largopen
Levofloxacin	750 mg her 12 saatte bir oral veya IV	<50 kg: 16 mg/kg/gün, her 12 saatte bir (maks. 250 mg/doz); ≥50 kg: 500 mg her 24 saatte bir	7–10 gün	Levonat
Klindamisin	600 mg her 8 saatte bir oral veya IV	30 mg/kg/gün, her 8 saatte bir (maks. 600 mg/doz)	7–10 gün	Klindan
Penisilin V	25–50 mg/kg/gün, 3–4 doza bölünmüş oral	25–50 mg/kg/gün, 3–4 doza bölünmüş oral	7–10 gün	Pen-os (Piyasada bazen olmuyor)

Kaynakça

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Overview of Anthrax. https://www.cdc.gov/anthrax/hcp/clinical-overview/index.html
Medscape. Anthrax Treatment & Management. https://emedicine.medscape.com/article/212127-treatment
Sacramento County Department of Health Services. Anthrax (Bacillus anthracis) Fact Sheet. https://dhs.saccounty.gov/PUB/Documents/PUB_ZAnthrax.pdf

Cilt Şarbonu (Kutanöz Antraks) – Tanı, Tedavi ve Reçeteler

1. Cilt şarbonu nedir ve nasıl bulaşır?

Cilt şarbonu, Bacillus anthracis sporlarının cilt altına girmesiyle ortaya çıkan, şarbonun en sık görülen formudur. Sporların sağlıklı deriden geçme yeteneği olmadığından bulaş kesik veya sıyrık gibi cilt bütünlüğü bozulduğunda gerçekleşir.

İnkübasyon süresi: Genellikle 5–7 gün.

2. Belirtiler

Cilt şarbonu tipik olarak üç aşamada ilerler:

Aşama	Klinik Özellikler
Başlangıç	Kaşıntılı, ağrısız papül
İlerleme	Papül vezikül oluşturur
Olgunlaşma	Siyah renkli, tabanı çökük, ağrısız eskar; çevresinde ödem ve lenfadenopati

Lezyon genellikle ağrısızdır, ancak lenf düğümleri ağrılı olabilir. Hayvan teması öyküsü tanıda önemlidir.

3. Tanı Yöntemleri

Gram boyama: Gram pozitif çomaklar ve az sayıda nötrofil gözlemlenir
Klinik bulgular ve hasta öyküsü tanıyı destekler
Siyah eskar ve ödem varlığı, tanı için ipucu oluşturur

4. Komplikasyonlar ve Hastaneye Yatış Gerektiren Durumlar

Cilt şarbonunda uygun tedavi ile ölüm riski düşüktür. Komplikasyonsuz vakalarda mortalite neredeyse yoktur.

Olası komplikasyonlar:

Hava yolu tıkanıklığı
Sepsis
Kompartman sendromu
Menenjit (özellikle baş ve boyun tutulumu olanlarda)

Hastaneye yatış gerektiren durumlar:

Baş veya boyun tutulumu
Ekstremitede kompartman sendromu riski

Diğer şarbon türleri (inhalasyon, gastrointestinal) her zaman hastanede tedavi edilir.
Şarbon, bildirimi zorunlu bir hastalıktır.

5. Cilt Şarbonu Tedavisinde Kullanılan Antibiyotikler ve Dozajları

Antibiyotik	Dozaj (Yetişkin)	Dozaj (Çocuk)	Tedavi Süresi	Örnek Müstahzar
Ciprofloxacin	500 mg her 12 saatte bir, oral/IV	30 mg/kg/gün, her 12 saatte bir (maks. 500 mg/doz)	7–10 gün	Cipronatin
Doxycycline	100 mg her 12 saatte bir, oral/IV	<45 kg: 4.4 mg/kg/gün, her 12 saatte bir; ≥45 kg: 100 mg her 12 saatte bir	7–10 gün	Monodoks
Amoksisilin	500 mg her 8 saatte bir, oral	25 mg/kg/gün, her 8 saatte bir (maks. 1 g/doz)	7–10 gün	Largopen
Levofloxacin	750 mg her 12 saatte bir, oral/IV	<50 kg: 16 mg/kg/gün, her 12 saatte bir (maks. 250 mg/doz); ≥50 kg: 500 mg her 24 saatte bir	7–10 gün	Levonat
Klindamisin	600 mg her 8 saatte bir, oral/IV	30 mg/kg/gün, her 8 saatte bir (maks. 600 mg/doz)	7–10 gün	Klindan
Penisilin V	25–50 mg/kg/gün, 3–4 doza bölünmüş, oral	25–50 mg/kg/gün, 3–4 doza bölünmüş, oral	7–10 gün	Pen-os

Tedavi süresi 7–10 gün olup, komplikasyon veya ciddi enfeksiyon durumunda hekim gerekli gördüğü sürede uzatabilir.

Deri Şarbonu