Septik Artrit: Kliniği, Tanısı, Tedavisi ve Reçeteleri

Septik artrit, eklemlerdeki sinovyal zar ve sıvının bakteriyel, viral veya fungal etkenlerle iltihaplanmasıdır.
Acil girişim gerektirir ve morbiditesi yüksektir, bu nedenle ortopedi ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarına konsültasyon yapılmalıdır.

Klinik Belirtiler

• Eklemlerde şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı

• Hassasiyet ve hareket kısıtlılığı

• Daha sık tutulan eklemler: Diz, kalça, ayak bileği

• Genellikle tek eklem tutulumu görülür (non-gonokokal), ancak çok eklem tutulumu da mümkündür.

Risk Faktörleri

• Romatoid artrit

• Diyabet

• Kronik karaciğer veya böbrek hastalığı

• Kanser, alkolizm

• İmmünsüpresif tedavi

• Eklem ponksiyonu veya cerrahisi öyküsü

Tanı

1. Laboratuvar ve kültürler

   • Kan kültürü

   • Eklem sıvısı kültürü

   • Gram boyama ve hücre sayımı (acil)

2. Tanı kriterleri

   • Sinovyal sıvıda gram boyamada mikroorganizma görülmesi

   • Sinovyal sıvısı lökosit sayısı > 20.000 hücre/µL (çoğunluğu nötrofil)

3. Gonokokal artrit olasılığı

   • Cinsel aktif gençlerde

   • Poliartrit varsa

   • Geçmişte cinsel yolla bulaşan enfeksiyon veya gonokok öyküsü olanlarda

Septik Artrit Tanısında Değerlendirme

Tek eklem tutulumu + akut ağrı + şişlik + ateş varsa artrtosentez hemen yapılmalı.

Eklem sıvısı kültürü pozitifse tanı kesinleşir. Kültür altın standarttır.

Görüntüleme ve laboratuvar testleri tanıyı destekler ve komplikasyonları gösterir.

Tedavi Yaklaşımı

1. Antibiyoterapi

• Eklem sıvısı örnekleri alındıktan sonra ampirik IV antibiyoterapi başlatılmalıdır.

• Mikroorganizma izole edilirse duyarlılık paneline göre IV ve oral tedavi planlanır.

• Mikroorganizma izole edilemezse risk faktörlerine göre ampirik tedavi başlatılır.

2. Risk Faktörlerine Göre IV Tedavi Seçenekleri

MRSA risk faktörleri:

• Bilinen MRSA kolonizasyonu

• Diyaliz hastası

• Yakın zamanda cilt enfeksiyonu

• Santral kateter

• Diz içine girişim

• Son 3 ayda hastane yatışı

Dirençli Gram-negatif risk faktörleri:

• Bilinen kolonizasyon

• Son 3 ayda hastane yatışı veya yoğun bakım öyküsü

• İmmünsüpresif durum

• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu

• Yakın zamanda batın cerrahisi

Unutulmamalıdır: Dirençli mikroorganizmalar önerilen antibiyotiklere de dirençli olabilir.

3. Tedavi Süresi

4. Oral İdame Tedavisi

• S.aureus etkenli septik artrit:

  • En az 2 hafta IV, ardından 2 hafta oral

  • MSSA → Sefaleksin

  • MRSA → duyarlılık paneline göre çift antibiyotik: Trimetoprim-sülfametoksazol / Klindamisin / Doksisiklin / Rifampisin + Fusidik asit veya Siprofloksasin

Dirençsiz risk faktörü olmayan hastalarda:

• Sefaleksin 2x1 gr veya

• Ciprofloksasin 2x500 mg

Kaynaklar

• Gupta, A., et al. Septic Arthritis: Clinical Features, Diagnosis, and Management. Indian Journal of Rheumatology, 2021.

• Cameron, C., & Mehra, A. Septic Arthritis in Adults: Diagnosis and Management. BMJ Best Practice, 2025.

• Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th Edition. Elsevier, 2020.

• American College of Rheumatology (ACR) Guidelines on Septic Arthritis. 2022.

Septik Artrit – Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Septik artrit nedir?

• Eklemlerde sinovyal zar ve sıvının bakteriyel, viral veya fungal etkenlerle iltihaplanmasıdır.

• Acil girişim gerektirir; morbiditesi yüksek olduğu için ortopedi ve enfeksiyon uzmanlarına konsültasyon önerilir.

2. Hangi eklemler daha sık tutulur?

• Diz, kalça ve ayak bileği en sık etkilenir.

• Genellikle tek eklem tutulumu (non-gonokokal), ancak poliartrit de görülebilir.

3. Risk faktörleri nelerdir?

• Romatoid artrit

• Diyabet

• Kronik karaciğer veya böbrek hastalığı

• Kanser, alkolizm

• İmmünsüpresif tedavi

• Eklem ponksiyonu veya cerrahi öyküsü

4. Klinik belirtiler nelerdir?

• Eklemde şişlik, kızarıklık ve sıcaklık artışı

• Hassasiyet ve hareket kısıtlılığı

• Sistemik bulgular: Ateş, titreme, halsizlik

5. Tanı nasıl konur?

Altın standart: Eklem sıvısı kültürü
Destekleyici tanı yöntemleri:

1. Artrtosentez: Lökosit > 50.000/mm³, Gram (+/-) bakteri, kültür pozitif

2. Kan kültürü: Hematojen yayılımı gösterebilir

3. Laboratuvar testleri: WBC ↑, CRP ↑, ESR ↑

4. Görüntüleme: Radyografi, USG, MRI – eklem sıvısı, kemik erozyonları, inflamasyonu gösterir

5. Risk değerlendirmesi: Eklem protezi, immün yetmezlik, cerrahi/travma öyküsü

6. Gonokokal artrit ihtimali ne zaman düşünülür?

• Cinsel olarak aktif gençler

• Poliartrit mevcutsa

• Önceki cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü varsa

7. Tedavi yaklaşımı nasıldır?

7.1 Antibiyoterapi

• Eklem sıvısı örnekleri alındıktan sonra ampirik IV antibiyoterapi başlatılır.

• İzole edilen mikroorganizmaya göre IV ve oral tedavi planlanır.

• İzolasyon yoksa risk faktörlerine göre ampirik tedavi başlatılır.

7.2 Ampirik IV tedavi seçenekleri

MRSA risk faktörleri: Bilinen MRSA kolonizasyonu, diyaliz, yakın cilt enfeksiyonu, santral kateter, diz girişimi, son 3 ay hastane yatışı
Dirençli Gram-negatif risk faktörleri: Kolonizasyon, son 3 ay hastane/yoğun bakım öyküsü, immünsüpresyon, tekrarlayan İYE, batın cerrahisi

8. Tedavi süresi

9. Oral idame tedavisi

• S.aureus etkenli septik artrit:

  • En az 2 hafta IV, ardından 2 hafta oral

  • MSSA → Sefaleksin

  • MRSA → Duyarlılık paneline göre: Trimetoprim-sülfametoksazol / Klindamisin / Doksisiklin / Rifampisin + Fusidik asit veya Siprofloksasin

• Dirençsiz, risk faktörü olmayan hastalar:

  • Sefaleksin 2x1 gr veya Ciprofloksasin 2x500 mg

10. Önemli notlar

• Septik artrit acil durumdur; tanı gecikirse eklem hasarı ve sistemik komplikasyon riski yüksektir.

• Eklem ponksiyonu ve kültür tanının altın standardıdır.

• Tedavi, mikroorganizma ve direnç profiline göre ayarlanmalıdır.

• MRSA ve dirençli Gram-negatif mikroorganizmalar tedaviye dikkat gerektirir.