Servikal Disk Hernisi (Boyun Fıtığı): Tanısı, Tedavisi ve Reçeteleri

Servikal disk hernisi, intervertebral diskin nükleus pulposusunın anulus fibrosus üzerinden taşması sonucu ortaya çıkan ve servikal omurga sinir köklerini veya medullayı etkileyebilen bir durumdur. Genellikle boyun ağrısı, radiküler ağrı ve parestezi ile kendini gösterir.

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

• En sık 30–50 yaş arasında görülür.

• Erkeklerde hafif üstünlük gösterir.

• Risk faktörleri: ağır kaldırma, tekrarlayıcı boyun hareketleri, travma, uzun süreli masa başı çalışmaları ve genetik predispozisyon.

Klinik Semptomlar

• Boyun ağrısı: Lokalize veya yansıyan.

• Radiküler ağrı: Kol ve parmaklara yayılan ağrı, genellikle tek taraflı.

• Parestezi ve uyuşma: Sinir kökü tutulumu varsa ilgili dermatoma yayılır.

• Kas güçsüzlüğü: Etkilenen sinir köküne bağlı olarak belirgin olabilir.

• Refleks kaybı: Etkilenen segmentte derin tendon refleksleri azalabilir.

En Sık Tutulan Sinir Kökleri ve Klinik Bulgular

Fizik Muayene

• Spurling testi: Boyun ekstansiyonu ve lateral fleksiyon ile kol ağrısı tetiklenirse test pozitif.

• Lhermitte işareti: Boyun fleksiyonu sırasında elektrik benzeri ağrı varlığı servikal medulla tutulumunu düşündürür.

• Nörolojik muayene: Kas gücü, dermatom sensitesi ve derin tendon refleksleri mutlaka değerlendirilmelidir.

Görüntüleme

• MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme): Altın standart, disk protrüzyonunu ve sinir kökü basısını gösterir.

• BT ve BT myelografi: MRG kontrendike ise alternatif olarak kullanılabilir.

• Röntgen: Dejeneratif değişiklikler ve instabiliteyi değerlendirmede sınırlı bilgi verir.

Tanı

• Klinik bulgular + görüntüleme ile doğrulanır.

• Red flag bulguları: Bilateral radiküler ağrı, ilerleyici motor güç kaybı, mesane veya bağırsak disfonksiyonu acil değerlendirme gerektirir.

Tedavi

1. Konservatif Tedavi (İlk Basamak)

• Aktivite modifikasyonu: Ağrıyı artıran aktivitelerden kaçınma

• Fizik tedavi: Boyun mobilizasyonu, traksiyon, germe ve postür egzersizleri

• Farmakoterapi:

  • NSAİİ: İltihap ve ağrıyı azaltmak için

  • Kısa süreli kas gevşetici: Ağrılı spazm varsa

  • Nöropatik ağrı için gabapentin veya pregabalin

2. Enjeksiyon Tedavisi

• Seçilen olgularda epidural steroid enjeksiyonu ile inflamasyon azaltılabilir.

3. Cerrahi Tedavi

• Konservatif tedaviye yanıt vermeyen, progresif motor defisit veya radiküler ağrı devam eden hastalarda endikedir.

• Yöntemler: Anterior cervical discectomy and fusion (ACDF), posterior laminotomi veya total disk protezi.

Hasta Önerileri

• Ağrı ve paresteziyi artıran pozisyonlardan kaçınma

• Düzenli, düşük şiddette boyun ve omuz egzersizleri

• Ergonomik düzenlemeler (masa, monitör, sandalye)

• Ağrı ataklarında soğuk uygulama

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Boyun Fıtığı (Servikal Disk Hernisi)

1. Boyun fıtığı nedir?

Boyun fıtığı, servikal disk hernisi olarak da bilinir. Intervertebral diskin nükleus pulposus kısmının anulus fibrosus üzerinden taşmasıyla oluşur ve boyun bölgesindeki sinir köklerini veya omuriliği etkileyebilir. Genellikle boyun ağrısı, kol ağrısı ve parestezi ile kendini gösterir.

2. Boyun fıtığı kimlerde daha sık görülür?

• Yaş: 30–50 yaş arası en sık

• Cinsiyet: Erkeklerde hafif üstünlük

• Risk faktörleri: Ağır kaldırma, tekrarlayıcı boyun hareketleri, travma, uzun süreli masa başı çalışmaları, genetik yatkınlık

3. Boyun fıtığı belirtileri nelerdir?

• Boyun ağrısı: Lokal veya yansıyan

• Radiküler ağrı: Kol ve parmaklara yayılan, genellikle tek taraflı

• Parestezi / uyuşma: Sinir kökü tutulumu varsa ilgili dermatoma yayılır

• Kas güçsüzlüğü: Etkilenen sinir köküne bağlı

• Refleks kaybı: Etkilenen segmentte derin tendon reflekslerinde azalma

4. En sık tutulan sinir kökleri ve bulguları

5. Boyun fıtığı fizik muayene ve testler

• Spurling testi: Boyun ekstansiyonu + lateral fleksiyon → kol ağrısı tetiklenirse pozitif

• Lhermitte işareti: Boyun fleksiyonu sırasında elektrik benzeri ağrı → medulla tutulumunu düşündürür

• Nörolojik muayene: Kas gücü, dermatom sensitesi ve derin tendon refleksleri mutlaka değerlendirilmelidir

6. Boyun fıtığı tanısında görüntüleme

• MRG: Disk protrüzyonunu ve sinir kökü basısını gösterir (altın standart)

• BT / BT myelografi: MRG kontrendike ise

• Röntgen: Dejeneratif değişiklikler ve instabiliteyi sınırlı gösterir

7. Boyun fıtığı tanısı nasıl konur?

• Klinik bulgular + görüntüleme ile doğrulanır

• Red flag bulguları: Bilateral radiküler ağrı, ilerleyici motor güç kaybı, mesane veya bağırsak disfonksiyonu → acil değerlendirme gerekir

8. Boyun fıtığı tedavi seçenekleri

1. Konservatif Tedavi (İlk Basamak)

• Aktivite modifikasyonu: Ağrıyı artıran hareketlerden kaçınma

• Fizik tedavi: Boyun mobilizasyonu, traksiyon, germe ve postür egzersizleri

• Farmakoterapi:

  • NSAİİ: Ağrı ve inflamasyonu azaltır

  • Kısa süreli kas gevşetici: Ağrılı spazm varsa

  • Nöropatik ağrı: Gabapentin veya pregabalin

2. Enjeksiyon Tedavisi

• Seçilen olgularda epidural steroid enjeksiyonu ile inflamasyon azaltılabilir

3. Cerrahi Tedavi

• Konservatif tedaviye yanıt yoksa veya progresif motor defisit varsa

• Yöntemler: Anterior cervical discectomy and fusion (ACDF), posterior laminotomi, total disk protezi

9. Boyun fıtığı için hasta önerileri

• Ağrı ve paresteziyi artıran pozisyonlardan kaçının

• Düzenli, düşük şiddette boyun ve omuz egzersizleri yapın

• Ergonomik düzenlemeler: Masa, monitör, sandalye

• Ağrı ataklarında soğuk uygulama