Alerjik Konjonktivit: Kliniği, Tanısı, Tedavisi, Reçeteleri

Tanım

Alerjik konjonktivit, göz konjonktivasının çeşitli alerjenlere karşı immün yanıt sonucu inflamasyona uğraması ile karakterize bir durumdur. Çoğunlukla bilateral seyreder ve mevsimsel veya yıl boyu sürebilen formları vardır.

Epidemiyoloji

• Mevsimsel alerjik konjonktivit (MAK) genellikle polen mevsimiyle ilişkilidir ve çocuklar ile genç erişkinlerde sık görülür.

• Yıl boyu alerjik konjonktivit (YBAK) çoğunlukla ev tozu akarları, hayvan tüyü ve küf gibi sürekli maruziyet ile ilişkilidir.

• Prevalans: Genel popülasyonda %15-20 civarında bildirilmiştir.

Patofizyoloji

Alerjik konjonktivit, IgE aracılı tip I hipersensitivite reaksiyonu ile başlar:

1. Alerjenin ilk temasıyla sensitizasyon gerçekleşir ve mast hücrelerinde IgE bağlanır.

2. Tekrar maruziyette mast hücreleri degranüle olur, histamin, prostaglandin ve lökotrien gibi medyatörler salınır.

3. Bu medyatörler kaşıntı, hiperemi, ödem ve sulanma gibi klinik belirtilere yol açar.

4. Kronik veya tekrarlayan maruziyet durumunda eozinofiller ve T-lenfositler inflamasyonu sürdürebilir.

Klinik Bulgular

• Kaşıntı: En belirgin ve tanısal bulgudur.

• Sulanma (epifora) ve konjonktival hiperemi: Özellikle palpebral ve tarsal bölgede belirgin olabilir.

• Ödem: Konjonktival ve bazen kapak ödemi.

• Muayene bulguları: Papiller hipertrofi (özellikle üst tarsal konjonktiva), kimyasal reaksiyon ile hiperemi ve bazen mukuslu akıntı.

Sınıflama

1. Mevsimsel Alerjik Konjonktivit (MAK)

   • Sıklıkla polen mevsiminde ortaya çıkar.

   • Genellikle hafif ve kendi kendini sınırlayan formdur.

2. Yıl Boyu Alerjik Konjonktivit (YBAK)

   • Ev tozu akarı, evcil hayvan tüyü ve küf ile ilişkilidir.

   • Kronik seyirli, bazen şiddetli kaşıntı ve papiller hipertrofi gösterebilir.

3. Vernal Keratokonjunktivit (VK) ve Atopik Keratokonjunktivit (AK)

   • Daha nadir, ağır seyirli formlar.

   • Kornea tutulumu ile görme kaybı riski vardır.

Tanı

• Anamnez: Kaşıntı, sulanma, mevsimsel veya sürekli semptomlar, atopik geçmiş.

• Göz muayenesi: Tarsal konjonktival papiller hipertrofi, hiperemi, ödem.

• Laboratuvar ve testler (gerektiğinde):

  • Gözyaşı veya serumda total IgE ve spesifik IgE düzeyi.

  • Konjonktival sıyırma: Eozinofil varlığı (%5’ten fazla eozinofil, alerjik konjonktivit lehine).

Tedavi

1. Kaçınma (Avoidance)

   • Alerjen maruziyetini azaltmak, semptomların önlenmesinde temel yaklaşımdır.

2. Suni gözyaşı

   • Konjonktival yüzeyi nemlendirir, alerjenlerin seyreltilmesine yardımcı olur.

3. Antihistaminik ve stabilizatör damlalar

   • Olopatadin, ketotifen gibi antihistaminik + mast hücre stabilizatör kombinasyonları tercih edilir.

4. Topikal kortikosteroidler

   • Şiddetli olgularda kısa süreli, düşük potansiyelli preparatlar (loteprednol, fluorometalon) kullanılır.

   • Uzun süreli kullanım göz içi basıncı artışı ve katarakt riski taşır.

5. Sistemik tedavi

   • Nadir durumlarda, özellikle VK veya AK formunda oral antihistaminikler veya sistemik kortikosteroidler gerekebilir.

Komplikasyonlar

• Kronik kaşıma sonucu keratopati, papiller hipertrofi ve korneal ülser gelişebilir.

• VK veya AK formlarında görme kaybı riski mevcuttur.

Kaynaklar

1. Bielory L. Allergic Conjunctivitis: Update on Pathophysiology and Management. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2004;4(5):459–463.

2. Leonardi A, et al. Vernal Keratoconjunctivitis: Epidemiology, Pathogenesis, Clinical Features, and Management. Eye (Lond). 2009;23:1085–1096.

3. Abelson MB, et al. Allergic Conjunctivitis: Current Concepts in Pathophysiology and Management. Am J Ophthalmol. 2003;136(5):911–915.

4. Kanski JJ, Bowling B. Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach.

ALERJİK KONJONKTİVİT SSS

1. Alerjik konjonktivit nedir?

Göz konjonktivasının çeşitli alerjenlere karşı immün yanıt sonucu inflamasyona uğraması ile karakterize, genellikle bilateral seyreden bir durumdur. Mevsimsel veya yıl boyu sürebilir.

2. Kimlerde daha sık görülür?

• Mevsimsel form (MAK): Çocuklar ve genç erişkinlerde, polen mevsiminde

• Yıl boyu form (YBAK): Ev tozu akarları, hayvan tüyü veya küf maruziyeti olan kişiler

• Prevalans: Genel popülasyonda %15–20 civarı

3. Hastalığın nedenleri ve mekanizması nedir?

• IgE aracılı tip I hipersensitivite reaksiyonu

• Mast hücre degranülasyonu → histamin, prostaglandin, lökotrien salınımı

• Tekrarlayan maruziyette eozinofiller ve T-lenfositler inflamasyonu sürdürür

4. En sık görülen belirtiler nelerdir?

• Kaşıntı: Tanısal belirti

• Sulanma (epifora) ve konjonktival hiperemi

• Konjonktival ödem ve bazen kapak ödemi

• Papiller hipertrofi (tarsal konjonktiva)

• Mukuslu akıntı

5. Alerjik konjonktivit türleri nelerdir?

1. Mevsimsel Alerjik Konjonktivit (MAK): Polen mevsimiyle ilişkili, genellikle hafif

2. Yıl Boyu Alerjik Konjonktivit (YBAK): Ev tozu, hayvan tüyü ile ilişkili, kronik seyirli

3. Vernal Keratokonjunktivit (VK) ve Atopik Keratokonjunktivit (AK): Nadir, ağır seyirli, kornea tutulumu ve görme kaybı riski

6. Tanı nasıl konur?

• Anamnez: Kaşıntı, sulanma, mevsimsel veya sürekli semptomlar, atopik geçmiş

• Göz muayenesi: Tarsal papiller hipertrofi, hiperemi, ödem

• Laboratuvar / Testler (gerektiğinde):

  • Total ve spesifik IgE düzeyi

  • Konjonktival sıyırma: %5’ten fazla eozinofil → alerjik konjonktivit lehine

7. Tedavi seçenekleri nelerdir?

1. Kaçınma (Avoidance): Alerjen maruziyetini azaltmak

2. Suni gözyaşı: Konjonktival nemlendirme ve alerjen seyreltilmesi

3. Antihistaminik ve mast hücre stabilizatör damlalar: Olopatadin, ketotifen

4. Topikal kortikosteroidler: Loteprednol, fluorometalon (kısa süreli, düşük potansiyelli)

5. Sistemik tedavi: Nadir, özellikle VK veya AK formunda oral antihistaminik veya kortikosteroid

8. Komplikasyonlar nelerdir?

• Kronik kaşıma → keratopati, papiller hipertrofi, korneal ülser

• VK veya AK formunda görme kaybı riski

9. Takip ve önlem önerileri

• Mevsimsel semptomlar için polen yoğunluğu döneminde göz damlası kullanımı

• Yıl boyu formda ev tozu ve hayvan tüyü maruziyetinin azaltılması

• Şiddetli veya kronik vakalarda göz muayenesi ve uygun tedavi düzenli olarak