Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GERD): Nedenleri, Mekanizması, Tanısı ve Tedavisi

Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), mide içeriğinin yemek borusuna (özofagus) geri kaçması sonucu ortaya çıkan, hem yaşam kalitesini bozan hem de uzun dönemde ciddi komplikasyonlara yol açabilen yaygın bir sindirim sistemi hastalığıdır.

Gastroözofageal Reflü Hastalığının Nedenleri (Etiyoloji)

GERD’nin gelişiminde birden fazla faktör rol oynar:

• Alt özofagus sfinkterinin (LES) zayıflığı: Normalde mide ile yemek borusu arasındaki kapakçık görevini gören bu kas gevşediğinde reflü gelişir.

• Hiatal herni (mide fıtığı): Mide üst kısmının diyaframdan göğüs boşluğuna kayması reflü riskini artırır.

• Obezite: Karın içi basıncı artırarak reflüye zemin hazırlar.

• Beslenme alışkanlıkları: Aşırı yağlı yiyecekler, kahve, çikolata, alkol, sigara ve asitli içecekler reflüyü tetikler.

• Gebelik: Hormonal değişiklikler ve artan karın içi basıncı geçici reflüye neden olabilir.

• İlaçlar: Bazı tansiyon ilaçları, astım ilaçları ve antidepresanlar LES basıncını düşürebilir.

Gastroözofageal Reflü Hastalığının Mekanizması (Patofizyoloji)

Normal şartlarda mide asidi ve yiyecekler alt özofagus sfinkteri sayesinde yukarı çıkamaz. Ancak sfinkter gevşek olduğunda veya karın içi basınç arttığında asit özofagusa kaçar. Özofagus mukozası aside karşı dayanıklı olmadığı için hasar oluşur. Bu durum özofajit, Barrett özofagusu ve nadiren özofagus kanseri riskine yol açabilir.

Gastroözofageal Reflü Hastalığı Belirtileri ve Tanısı

En sık görülen belirtiler:

• Göğüs arkasında yanma (heartburn)

• Ağıza acı-ekşi sıvı gelmesi

• Yutma güçlüğü veya ağrı

• Kronik öksürük, boğazda takılma hissi, ses kısıklığı

Tanıda kullanılan yöntemler:

• Hastanın öyküsü ve fizik muayene: Tipik yakınmalar çoğu zaman tanı koydurucudur.

• Endoskopi (özofagogastroduodenoskopi): Özofagus mukozasında hasar olup olmadığını gösterir.

• pH monitörizasyonu: 24 saatlik özofagus pH ölçümü, reflünün objektif olarak kanıtlanmasını sağlar.

• Manometri: LES basıncını ve özofagus kas hareketlerini değerlendirir.

Gastroözofageal Reflü Hastalığı Tedavisi

GERD tedavisinde amaç hem semptomları gidermek hem de komplikasyonları önlemektir.

1. Yaşam tarzı değişiklikleri

• Yağlı, baharatlı, asitli yiyeceklerden kaçınmak

• Yemekten hemen sonra yatmamak, başı 30 derece yukarıda uyumak

• Kilo vermek

• Sigara ve alkolden uzak durmak

2. İlaç tedavisi

Gastroözofageal reflü hastalığı ve gastrit tedavisinde mide asidini azaltan veya mide mukozasını koruyan ilaçlar sıkça kullanılır. Bu ilaçlar arasında proton pompa inhibitörleri (PPI), mide koruyucu şuruplar ve çiğneme tabletleri yer alır.

Proton Pompa İnhibitörleri (PPI)

PPI grubu ilaçlar mide asidi üretimini baskılayarak reflü ve gastrit semptomlarını hafifletir. Standart ve düşük doz formları bulunmaktadır.

• Pantoprazol

  • Standart doz: 40 mg/gün

  • Düşük doz: 20 mg/gün

  • Müstahzar isimler: Pantactive, Pulcet, Panocer, Protinum, Protech

• Lansoprazol

  • Standart doz: 30 mg/gün

  • Düşük doz: 15 mg/gün

  • Müstahzar isimler: Lansor, Lansoprol, Pepticer, Opagis

• Rabeprazol

  • Standart doz: 20 mg/gün

  • Düşük doz: 10 mg/gün

  • Müstahzar isimler: Rabelis, Razogen, Rabiza, Raneks

• Esomeprazol

  • Standart doz: 40 mg/gün

  • Düşük doz: 20 mg/gün

  • Müstahzar isimler: Esom, Nexstep, Esopral

Mide Şurupları

Mide yüzeyini kaplayarak asidin zararlı etkilerini azaltan ve koruyucu bir tabaka oluşturan ilaçlardır.

• Sukralfat

  • Standart doz: 4 gr

  • Maksimum doz: 8 gr

  • Müstahzar isim: Antepsin

• Kalsiyum Karbonat + Sodyum Aljinat + Sodyum Bikarbonat

  • Standart doz: Günde 4 kez 1-2 tatlı kaşığı

  • Müstahzar isimler: Refcon likit, Pronat süspansiyon

Çiğneme Tabletleri

Asidi nötralize ederek hızlı rahatlama sağlar.

• Famotidin + Kalsiyum Karbonat + Magnezyum Hidroksit

  • Standart doz: 1x1

  • Maksimum doz: 2x1

  • Müstahzar isimler: Trigast, Acidpass

3. Cerrahi tedavi
İlaç tedavisine yanıt vermeyen, ciddi komplikasyonları olan veya uzun süreli ilaç kullanmak istemeyen hastalarda fundoplikasyon gibi cerrahi yöntemler uygulanabilir.

Gastroözofageal reflü hastalığı, yaşam tarzı değişiklikleri ve doğru tedavi ile kontrol altına alınabilir. Ancak tedavi edilmezse özofagus hasarı, Barrett özofagusu ve nadiren kanser gelişebilir. Bu nedenle uzun süren şikâyetlerde gastroenteroloji uzmanına başvurmak büyük önem taşır.

Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GERD) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gastroözofageal reflü hastalığı nedir?
Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması sonucu oluşan ve göğüs arkasında yanma, ekşi su gelmesi gibi şikâyetlere yol açan sindirim sistemi hastalığıdır.

Reflünün en sık nedenleri nelerdir?
Alt özofagus sfinkterinin zayıflığı, obezite, hiatal herni, gebelik, sigara, alkol, asitli ve yağlı yiyecekler ile bazı ilaçlar reflünün en sık sebeplerindendir.

Reflü hastalığının belirtileri nelerdir?
Göğüs arkasında yanma, ağıza acı-ekşi sıvı gelmesi, yutma güçlüğü, kronik öksürük ve ses kısıklığı en sık görülen belirtilerdir.

Reflü tanısı nasıl konur?
Hekim öykü ve muayene ile tanı koyabilir. Kesin tanı için endoskopi, 24 saatlik pH monitörizasyonu ve özofagus manometrisi yapılabilir.

Reflü tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?
Proton pompa inhibitörleri (PPI), H2 reseptör blokerleri, antiasitler ve bazı durumlarda prokinetik ilaçlar kullanılır.

Reflü için yaşam tarzı değişiklikleri nelerdir?
Kilo vermek, yağlı ve baharatlı yiyeceklerden kaçınmak, yemekten sonra hemen yatmamak, sigara ve alkolden uzak durmak önerilir.

Reflü hastalığı tedavi edilmezse ne olur?
Uzun vadede özofajit, daralma, Barrett özofagusu ve nadiren özofagus kanseri gelişebilir.

Reflü ameliyatla tedavi edilir mi?
İlaç tedavisine dirençli, komplikasyon gelişmiş veya uzun süreli ilaç kullanmak istemeyen hastalarda fundoplikasyon gibi cerrahi yöntemler uygulanabilir.