Polikistik Over Sendromu (PCOS)

Etiyoloji ve Klinik Bulgular

• Rotterdam Kriterleri:
  PCOS tanısı için aşağıdaki 3 kriterden en az 2’si mevcut olmalıdır:

  1. Hirsutizm veya klinik/biokimyasal hiperandrojenizm

  2. Oligoamenore (adet düzensizliği)

  3. USG’de polikistik over görünümü (>12 follikül/over veya volüm >10 mL)

• Patofizyoloji:

  • PCOS’ta temel sorun mitokondrial disfonksiyon ve hücresel düzeyde metabolik bozukluklardır.

  • Bu bozukluklar insülin direnci, hiperandrojenizm ve ovulatuar düzensizlik ile kendini gösterir.

  • İnsülin direnci: Androjen üretimini artırır ve siklus düzensizliğine yol açar.

• Ek klinik bulgular:

  • Akne, saç dökülmesi

  • Obezite veya abdominal yağlanma

  • Metabolik sendrom bulguları (hipertansiyon, dislipidemi)

Not: PCOS sadece yumurtalıkları ilgilendiren bir durum değildir; sistemik bir metabolik sendromdur. Bu nedenle bütüncül yaklaşım gereklidir.

Tedavi Prensipleri

1. Hayat tarzı değişikliği (temel yaklaşım)

   • Diyet: Akdeniz tipi beslenme, düşük glisemik indeksli besinler

   • Egzersiz: Haftada en az 150 dk orta şiddette egzersiz

   • Bağırsak florası optimizasyonu: Probiyotikler, prebiyotikler

2. İnsülin direncinin kırılması

   • Metformin: Hücresel insülin duyarlılığını artırır, ovulasyonu destekler

   • Inositol takviyeleri (Myo-inositol, D-chiro-inositol): Insülin direncini azaltabilir ve hormonal dengeyi destekler

3. Siklus düzenlenmesi / Androjen kontrolü

   • Drospirenon içeren oral kontraseptifler (OKS):

     • Androjen baskılayıcı etkisi vardır

     • Adet düzenlemesini sağlar

Not: Tüm tedavi planları kişiye özeldir; yaş, fertilite hedefi, metabolik profil ve eşlik eden hastalıklar göz önüne alınmalıdır.

Örnek Tedavi Reçetesi (PCOS)

Hastaya Verilecek Öneriler

• İlaçlar düzenli kullanılmalı, doktor onayı olmadan bırakılmamalıdır.

• Hayat tarzı değişiklikleri tedavinin etkinliğini artırır.

• Düzenli aralıklarla adet takibi, hormonal testler ve metabolik parametreler kontrol edilmelidir.

• Gebelik planlanıyorsa, drospirenon içeren OKS yerine fertilite odaklı tedavi değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

1. Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group. Fertility and Sterility, 2004;81:19–25.

2. Teede HJ, et al. Polycystic ovary syndrome: a complex condition with significant metabolic and reproductive implications that requires holistic care. Lancet Diabetes Endocrinol. 2018;6(7):611–624.

3. Diamanti-Kandarakis E, et al. Insulin resistance and the polycystic ovary syndrome revisited: an update on mechanisms and implications. Endocr Rev. 2012;33(6):981–1030.

4. Papaleo E, et al. Inositol in PCOS management: A review of the literature. Gynecol Endocrinol. 2016;32(5):361–366.

5. Legro RS, et al. Diagnosis and treatment of polycystic ovary syndrome: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2013;98:4565–4592.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Hakkında Sık Sorulan Sorular

PCOS nedir?

Polikistik over sendromu (PCOS), yumurtalıkta çok sayıda küçük follikül oluşumu ve hormonal düzensizlik ile kendini gösteren metabolik bir sendromdur. Sadece yumurtalıkları ilgilendirmez; insülin direnci ve hiperandrojenizm gibi sistemik etkileri vardır.

PCOS tanısı nasıl konur?

Rotterdam kriterlerine göre tanı için aşağıdaki 3 kriterden en az 2’si gereklidir:

• Hirsutizm veya klinik/biokimyasal hiperandrojenizm

• Oligoamenore (adet düzensizliği)

• Ultrasonografi ile polikistik over görünümü (>12 follikül/over veya volüm >10 mL)

PCOS’un patofizyolojisi nedir?

• Temel sorun mitokondrial disfonksiyon ve hücresel metabolik bozukluklardır.

• Bu bozukluklar insülin direnci, hiperandrojenizm ve ovulatuar düzensizlik ile kendini gösterir.

• İnsülin direnci, androjen üretimini artırarak siklus düzensizliğine yol açar.

PCOS’un ek klinik bulguları nelerdir?

• Akne ve saç dökülmesi

• Obezite veya abdominal yağlanma

• Metabolik sendrom bulguları (hipertansiyon, dislipidemi)

PCOS tedavisinde temel yaklaşım nedir?

1. Hayat tarzı değişiklikleri

• Akdeniz tipi beslenme ve düşük glisemik indeksli diyet

• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz

• Bağırsak florasını destekleyici probiyotik ve prebiyotik kullanımı

2. İnsülin direncinin kırılması

• Metformin: Hücresel insülin duyarlılığını artırır, ovulasyonu destekler

• Inositol takviyeleri (Myo-inositol, D-chiro-inositol): İnsülin direncini azaltabilir ve hormonal dengeyi destekler

3. Siklus düzenlenmesi ve androjen kontrolü

• Drospirenon içeren oral kontraseptifler: Androjen baskılayıcı etkisi vardır ve adet düzenini sağlar

Not: Tedavi kişiye özel olmalıdır. Yaş, fertilite hedefi, metabolik profil ve eşlik eden hastalıklar göz önüne alınmalıdır.

PCOS’da örnek tedavi reçetesi nasıl olabilir?

Hastaya verilecek öneriler nelerdir?

• İlaçlar düzenli kullanılmalı, doktor onayı olmadan bırakılmamalıdır.

• Hayat tarzı değişiklikleri tedavinin etkinliğini artırır.

• Düzenli aralıklarla adet takibi, hormonal testler ve metabolik parametreler kontrol edilmelidir.

• Gebelik planlanıyorsa, drospirenon içeren OKS yerine fertilite odaklı tedavi değerlendirilmelidir.