Nefes Darlığı

• Tanım

— nefes alıp verirken zorlanma veya rahatsızlık hissini ifade etmek için kullanılan bir ön tanıdır. normalde sağlıklı bireyler nefes alıp verdiğinin farkında değildir; nefes darlığı şikayeti olan hastalar ise havasız kalmış veya boğuluyormuş gibi hissederler

• Tanı

— nefes darlığı olan hastalar için istenmesi gereken tetkikler şunlardır;

1. EKG

2. kan basıncı ve ateş ölçümü

3. parmak ucu oksijen saturasyonu

4. akciğer radyografisi

5. arteriyel kan gazı

6. hemogram, CRP, kreatinin, d-dimer ve troponin

7. ekokardiyografi (kalp yetmezliği, kalp kapak hastalığı, perikart sıvısı, akciğer embolisi ayırıcı tanısı için önerilir)

— nefes darlığı; kalp hastalığı (ör; kalp yetmezliği), akciğer hastalığı (ör; koah), enfeksiyon hastalığı (ör; pnömoni), travma (ör; pnömotoraks), kan hastalığı (ör; anemi), ruh hastalığı (ör; anksiyete bozukluğu) veya ilaç yan etkisi (ör; tikagrelor etken maddesi içeren kan sulandırıcı ilaç kullanımı) sonucu ortaya çıkabilir

— efor ile ortaya çıkan nefes darlığı (efor dispnesi), kalp damar hastalığı lehinedir ve göğüs ağrısı eş değeri kabul edilir

— anemisi olan hastalarda nefes darlığı ve çarpıntı sık görülür. demir eksikliği anemisine kilo kaybı eşlik ediyorsa kanser araştırması (ör; endokskopi) yapılması düşünülmelidir

— efor dispnesi olan hastalar kalp damar hastalığı açısından araştırılmalıdır

— kalp hızında ani yükselme (ör; taşiaritmiler), nefes darlığı şikayetine yol açabilir

— perikart sıvısı olan hastalarda nefes darlığı görülebilir. kalbin çevresinde hangi sürede sıvı toplandığı, ne kadar miktarda sıvı toplandığından daha önemlidir. perikart sıvısı olan hastaların akciğer radyografisinde kardiyomegali görülebilir. perkart sıvısının kesin tanısı BT veya ekokardiyografi ile konur. perikart sıvısına bağlı nefes darlığı olan hastalarda eşlik eden kan basıncı düşüklüğü (hipotansiyon) görülebilir. kalbin çevresinde 20 mm üzeri sıvı toplanmışsa ve bu durum dolaşım bozukluğuna yol açıyorsa perikardiyosentez işlemi ile kalp zarında biriken sıvınnın dışarı çıkarılması gerekir

— pnömtoraks gelişen hastalarda nefes darlığı olabilir. akciğer radyografisinde akciğer dokusunun küçülmesi ve akciğerde artmış bölgesel hava boşluğu izlenmesi tanı koydurucudur. pnömotoraks gelişen hastalara göğüs tüpü takılarak akciğerin havalanmasını engelleyen havanın dışarı çıkarılması hedeflenir

— akciğer embolisi olan hastalarda ani nefes darlığı gelişebilir. d-dimer yüksekliği eşlik ediyorsa kontrastlı toraks BT önerilir. kreatinin yüksekliği varsa alternatif test olarak ekokardiyografi düşünülmelidir. akciğer embolisi olan hastalarda ekokardiyografi ile saptanabilecek bulgular; pulmoner arter basıncında artış, sağ kalp boyutlarında genişleme, interventriküler septumda paradoks hareket, pulmoner arterde trombüs

— hipertansif akciğer ödemi, nefes darlığının en ölümcül sebepleri arasındadır ve hızlı bir şekilde tedavi edilmelidir

— hipertansif akciğer ödemi nasıl yönetilir?

1. hastaya pozisyon ver (yatak başını yükselt)

2. arteriyel kan gazı bak

3. maske ile oksijen ver

4. damar yolu aç

5. idrar sondası tak

6. intravenöz diüretik (furosemid) uygula; 40-200 mg/iv puşe

7. intravenöz nitrat (gliseril trinitrat) uygula; 10-200 mcg/dk

8. portable akciğer radyografisi çektir

9. dolaşım bozukluğu düzeltildikten sonra EKG çek

10. bir kardiyolog ile iletişime geç