Distal Humerus Kırıkları: Klinik Yaklaşım ve Tedavi Rehberi

Klinik Anatomik Temel ve Yaralanma Mekanizması

Dirsek eklemi, medial, lateral, anterior ve posterior kolonlardan oluşan yapısal bir halkadır. Bu kolonlar:

Medial kolon: Medial kollateral bağ, koronoid çıkıntı, medial kondil/epikondil
Lateral kolon: Radyal baş, kapitellum, lateral kollateral bağ
Ön kolon: Koronoid çıkıntı, radyal baş, brakialis, ön eklem kapsülü
Posterior kolon: Olekranon, triseps tendonu, posterior kapsül

Distal humerus kırıkları genellikle yüksek enerjili travmalar sonucu gençlerde, düşük enerjili travmalar sonucu yaşlılarda görülür. Sıklıkla troklea ve kapitelluma iletilen kuvvetler, parçalı ve eklem içi kırıklara yol açar. Tek kolonlu kırıklar genellikle varus/valgus kuvvetleri ile ilişkilidir.

Humerus Kırıklarının Karşılaştırmalı Tablosu

Özellik / Tip	Proksimal Humerus Kırığı	Humerus Shaft (Cisim) Kırığı	Distal Humerus Kırığı
Anatomik Bölge	Tüberküller, cerrahi boyun, anatomik boyun	Mid-diafiz, proksimal ve distal diafiz	Suprakondiler bölge, kondiller
Görülme Sıklığı	Özellikle yaşlılarda yaygın	Orta yaş erişkinlerde sık	Çocuklarda ve yaşlılarda sık
Yaralanma Mekanizması	Düşme sonucu omuza direkt darbe veya dolaylı travma	Yüksek enerjili travmalar, düşme, trafik kazası	Dirsek üzerine düşme, direkt travma
Tipik Klinik Bulgular	Şişlik, ağrı, hareket kısıtlılığı, kolu kaldıramama	Deformite, ağrı, hareket kısıtlılığı	Şiddetli ağrı, şişlik, dirsek hareketinde belirgin kısıtlılık
Nörovasküler Risk	Aksiller sinir yaralanması	Radial sinir yaralanması (en sık)	Brakiyal arter ve median sinir riski
Radyolojik Görüntüleme	AP, lateral, scapular Y grafisi	AP ve lateral humerus grafileri	AP, lateral dirsek grafileri; gerekirse BT
Tedavi - Konservatif	Minimal deplasmanlı kırıklarda; kol askısı veya Velpeau bandaj	Çoğu izole kırıkta fonksiyonel breys / atel	Stabil ve minimal deplasmanlı kırıklarda uzun kol ateli
Tedavi - Cerrahi	Plak-vida, intramedüller çivi, hemiartroplasti (bazı olgularda)	Plak-vida veya çivileme (nörovasküler yaralanma varsa acil)	ORIF (açık redüksiyon internal fiksasyon), nadiren eksternal fiksasyon
İyileşme Süresi	6–8 hafta (yaşlılarda daha uzun olabilir)	8–12 hafta	8–12 hafta
Komplikasyonlar	Aksiller sinir hasarı, avasküler nekroz (özellikle anatomik boyun kırıklarında), omuz sertliği	Radial sinir hasarı, kaynamama (nonunion), malunion	Dirsek sertliği, kaynamama, nörovasküler komplikasyonlar
Rehabilitasyon	Erken pasif egzersiz önemli	Fonksiyonel breys sonrası erken mobilizasyon	Rehabilitasyon gecikirse hareket kısıtlılığı gelişebilir

Klinik Bulgular

Şişlik ve ekimoz
Dirsek hareketinde kısıtlılık
Dirsek ekstansiyon testi: Hastanın tam ekstansiyon yapabilmesi, kırık olasılığını düşürür
Nörovasküler muayene: Median veya ulnar sinir etkilenebilir; brakiyal arter sıkışabilir
Kompartman sendromu: Özellikle ön kolda ikinci kırıklar varsa dikkat edilmelidir

Görüntüleme Yöntemleri

Radyografi: AP ve lateral grafiler standart tanı yöntemidir
Bilgisayarlı Tomografi (BT): Parçalanma, yer değiştirme ve cerrahi planlama için önemlidir
Ultrason/Doppler: Yağ yastığı bulgusu ve damar değerlendirmesi için kullanılabilir

Sınıflandırmalar

AO sınıflaması: Araştırmalarda ve cerrahi planlamada tercih edilir
Milch sınıflaması:
- Tip I: Lateral kondil kırığı, troklear oluğa ulaşmaz
- Tip II: Troklear oluğa kadar uzanır, instabilite riski taşır
Eklem dışı kırıklar: Suprakondiler, transkondiler, epikondil kırıkları
Bikolumnar kırıklar: En sık cerrahi gerektiren yapı

Ortopedik Konsültasyon

Acil: Vasküler hasar, açık kırık veya nörolojik defisit varlığında
Zamanlı: Diğer distal humerus kırıklarında 72 saat içinde önerilir
Cerrahi dışı tedavi: Yalnızca yer değiştirmemiş, stabil kırıklarda ve cerrahiye uygun olmayan hastalarda değerlendirilir

Tedavi Yaklaşımı

Konservatif Tedavi

Tek kolonlu Milch Tip I kırıklar
İzole epikondil kopmaları
Posterior uzun kol atel 90° fleksiyonda uygulanır (atel aksilladan palmar kıvrıma kadar)
Ağrı kontrolü ve fizik tedavi destekleyicidir

Cerrahi Tedavi

Açık redüksiyon ve iç fiksasyon (ORIF): Eklem içi kırıklarda tercih edilir
Eklem artroplastisi: Geri dönüşü olmayan eklem hasarında uygulanabilir

Komplikasyonlar

Ulnar sinir hasarı: %20’ye kadar, çoğunlukla geçici (nöropraksi)
Vasküler komplikasyonlar: Nonunion, osteonekroz, gangren, Volkmann kontraktürü
Diğer komplikasyonlar: Malunion, sertlik, posttravmatik osteoartrit

Spora ve İşe Dönüş

Masa başı iş: 2–4 hafta
Ağır iş: ~3 ay
Temas sporları: 4–6 ay
Araç kullanımı: Genellikle 6–12 hafta

Kaynakça

Rockwood & Green’s Fractures in Adults, 9th Edition. Wolters Kluwer, 2022.
O’Driscoll SW. The Distal Humerus: Anatomy and Surgical Approaches. J Shoulder Elbow Surg. 2005;14:154–162.
McKee MD, et al. Management of Distal Humerus Fractures in Adults. J Am Acad Orthop Surg. 2010;18:160–171.
Jupiter JB, et al. Fractures of the distal humerus in adults. Orthop Clin North Am. 2000;31:209–218.
Apivatthakakul T, et al. Surgical treatment of distal humerus fractures: ORIF vs arthroplasty. Injury. 2011;42:1021–1026.
AO Foundation. Fracture Classification: Distal Humerus. 2023.

Distal Humerus Kırığı – Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Distal humerus kırığı nedir?
Distal humerus kırıkları, dirsek eklemini oluşturan medial, lateral, anterior ve posterior kolonlarda meydana gelen kırıklardır. Genellikle eklem içi ve parçalı kırıklarla birlikte görülür ve dirsek fonksiyonunu ciddi şekilde etkileyebilir.

2. Distal humerus kırıkları kimlerde daha sık görülür?

Genç erişkinler: Yüksek enerjili travmalar (trafik kazası, düşme)
Yaşlı bireyler: Düşük enerjili travmalar ve osteoporoz
Tek kolonlu kırıklar genellikle varus/valgus kuvvetleri ile ilişkilidir

3. Distal humerus kırığının belirtileri nelerdir?

Dirsekte şişlik ve ekimoz
Hareket kısıtlılığı, özellikle fleksiyon ve ekstansiyon
Ağrı ve hassasiyet
Nörovasküler defisit: Median veya ulnar sinir etkilenebilir; brakiyal arter sıkışabilir
Kompartman sendromu riski özellikle ön kolda ikinci kırıklar varsa artar

4. Distal humerus kırığı tanısı nasıl konur?

Radyografi: AP ve lateral grafiler standart tanı yöntemidir
Bilgisayarlı Tomografi (BT): Parçalanma ve cerrahi planlama için gereklidir
Ultrason/Doppler: Yağ yastığı bulgusu ve damar değerlendirmesi için kullanılabilir

5. Distal humerus kırıkları nasıl sınıflandırılır?

AO sınıflaması: Araştırmalar ve cerrahi planlama için yaygın
Milch sınıflaması:
- Tip I: Lateral kondil kırığı, troklear oluğa ulaşmaz
- Tip II: Troklear oluğa kadar uzanır, instabilite riski taşır
Diğer: Suprakondiler, transkondiler, epikondil ve bikolumnar kırıklar

6. Distal humerus kırıklarında konservatif tedavi hangi durumlarda uygulanır?

Tek kolonlu Milch Tip I kırıklar
İzole epikondil kopmaları
Posterior uzun kol atel 90° fleksiyonda uygulanır
Ağrı kontrolü ve fizik tedavi destekleyicidir

7. Cerrahi tedavi ne zaman gereklidir?

Eklem içi kırıklar (bikolumnar kırıklar)
Yer değiştirmiş veya instabil kırıklar
Geri dönüşü olmayan eklem hasarında artroplasti uygulanabilir
Açık redüksiyon ve iç fiksasyon (ORIF) standart cerrahi yöntemdir

8. Distal humerus kırığı komplikasyonları nelerdir?

Ulnar sinir hasarı: %20’ye kadar, çoğunlukla geçici
Vasküler komplikasyonlar: Nonunion, osteonekroz, gangren, Volkmann kontraktürü
Diğer: Malunion, eklem sertliği, posttravmatik osteoartrit

9. Distal humerus kırığı sonrası işe veya spora dönüş ne zaman olur?

Masa başı iş: 2–4 hafta
Ağır iş: ~3 ay
Temas sporları: 4–6 ay
Araç kullanımı: 6–12 hafta

10. Acil ortopedi konsültasyonu ne zaman gereklidir?

Vasküler hasar, açık kırık veya nörolojik defisit varlığında acil
Diğer distal humerus kırıklarında 72 saat içinde ortopediye yönlendirme önerilir

Humerus Distal Ucu Kırıkları