Monteggia Kırıkları

Monteggia kırığı, proksimal ulna kırığı ile birlikte radyal baş çıkığı ile karakterize bir yaralanmadır. Genellikle uzatılmış kolla düşme veya doğrudan travma sonucu oluşur. Çocuklarda daha sık görülürken, yetişkinlerde nadirdir.

Bu kırık-çıkık kombinasyonu, radyokapitellar ve proksimal radyoulnar eklemlerin stabilitesini bozar, bu nedenle dikkatli değerlendirme gereklidir.

Yaralanma Mekanizması

• Uzatılmış kolla düşme (FOOSH – Fall On Outstretched Hand)

• Direkt travma (ör. spor veya trafik kazası)

• Ulna kırığı genellikle koronoid distalinden başlar

• Radyal baş çıkığı bazen gözden kaçabilir

Klinik Bulgular

• Ön kol ve dirsekte ağrı

• Parestezi ve güçsüzlük hissi

• Sınırlı hareket açıklığı

• Posterior interosseöz sinir yaralanması: başparmak ve bilek ekstansiyonunda zayıflık

Fizik Muayene

• Radyal ve median sinir fonksiyonları değerlendirilmeli

• Dirsek ve ön kol hareketleri dikkatle incelenmeli

• Nörovasküler muayene kırık-çıkık öncesi ve sonrası yapılmalı

Görüntüleme

• AP, lateral ve oblik radyografiler: Dirsek, ön kol ve bilek

• Radyal baş konumu:

  • Radyo-kapitellar çizgi: Radius ekseni kapitellumu ikiye bölmeli

  • Lateral humerus çizgisi: Radyal boyun korteksiyle kesişmeli

• BT: Parçalı kırıklarda veya cerrahi planlama için

Sınıflandırma – Bado Sistemi

Ortopedik Konsültasyon Endikasyonları

• Nörovasküler bozulma veya açık kırık

• Tüm Monteggia kırıkları: tanıdan sonraki 72 saat içinde ortopedi cerrahına yönlendirilmelidir

Tedavi Yaklaşımı

Akut Monteggia Kırıkları (<4 hafta)

• Kapalı redüksiyon genellikle yeterlidir

• Başarısız olursa açık redüksiyon ve iç fiksasyon

• Anüler bağ lezyonları cerrahi ile onarılabilir

Kronik Monteggia Kırıkları (>4 hafta)

• Genellikle cerrahi tedavi gerekir

• Özellikle 3 ayı aşmış vakalarda, redüksiyon ve osteotomi uygulanabilir

Komplikasyonlar

• Gözden kaçan radyal baş çıkığı → fibrozis, redüksiyon imkânsız hale gelmesi

• Dirsek fleksiyon kısıtlılığı

• Sinir yaralanmaları (genellikle geçici)

• Dirsek sertliği (uzun süreli immobilizasyon sonrası)

• Nadir de olsa kompartman sendromu

Spora ve İşe Dönüş

• Ortopedi uzmanı ve fizyoterapist kontrolünde aşamalı dönüş planlanmalı

• Süre, yaralanma tipi ve tedavi şekline göre değişir

• Hafif aktiviteler 6–8 hafta, tam güç gerektiren sporlar 3–6 ay içinde

Kaynakça

1. Bado JL. The Monteggia lesion. Clin Orthop Relat Res. 1987;214:71–86.

2. Jupiter JB, Leibovic SJ, Ribbans W, Wilk RM. Treatment of Monteggia fractures in adults. J Bone Joint Surg Am. 1991;73:345–351.

3. Ring D, Jupiter JB. Monteggia fractures in adults. Orthop Clin North Am. 2002;33:107–117.

4. Olney BW, Menelaus MB. Monteggia fracture in children. J Pediatr Orthop. 1989;9:219–224.

5. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Clinical Practice Guideline: Management of Pediatric and Adult Monteggia Fractures, 2021.

Sık Sorulan Sorular (SSS) – Monteggia Kırıkları

1. Monteggia kırığı nedir?
Proksimal ulna kırığı ile birlikte radyal baş çıkığı ile karakterize bir yaralanmadır. Çocuklarda daha sık görülür, yetişkinlerde nadirdir ve radyokapitellar ile proksimal radyoulnar eklemlerin stabilitesini bozabilir.

2. Yaralanma mekanizmaları nelerdir?

• Uzatılmış kolla düşme (FOOSH – Fall On Outstretched Hand)

• Direkt travma (spor veya trafik kazası)

• Ulna kırığı genellikle koronoid distalinden başlar

• Radyal baş çıkığı bazen gözden kaçabilir

3. Klinik bulgular nelerdir?

• Ön kol ve dirsekte ağrı

• Parestezi ve güçsüzlük

• Sınırlı hareket açıklığı

• Posterior interosseöz sinir yaralanmasında başparmak ve bilek ekstansiyonunda zayıflık

4. Fizik muayenede nelere dikkat edilmelidir?

• Radyal ve median sinir fonksiyonları

• Dirsek ve ön kol hareketleri

• Nörovasküler muayene kırık-çıkık öncesi ve sonrası

5. Görüntüleme yöntemleri nelerdir?

• AP, lateral ve oblik radyografiler (dirsek, ön kol, bilek)

• Radyo-kapitellar çizgi ve lateral humerus çizgisi ile radyal baş pozisyonu değerlendirilir

• BT: Parçalı kırıklarda veya cerrahi planlama için

6. Monteggia kırıkları nasıl sınıflandırılır? (Bado Sistemi)

7. Ortopedik konsültasyon ne zaman gerekir?

• Nörovasküler bozulma veya açık kırıklarda acilen

• Tüm Monteggia kırıkları tanıdan sonraki 72 saat içinde ortopedi uzmanına yönlendirilmelidir

8. Tedavi yaklaşımı nasıldır?
Akut (<4 hafta):

• Kapalı redüksiyon genellikle yeterli

• Başarısız olursa açık redüksiyon ve iç fiksasyon

• Anüler bağ lezyonları cerrahi ile onarılabilir

Kronik (>4 hafta):

• Genellikle cerrahi tedavi gerekir

• Özellikle 3 ayı aşmış vakalarda redüksiyon ve osteotomi uygulanabilir

9. Olası komplikasyonlar nelerdir?

• Gözden kaçan radyal baş çıkığı → fibrozis, redüksiyon imkânsızlığı

• Dirsek fleksiyon kısıtlılığı

• Sinir yaralanmaları (çoğunlukla geçici)

• Dirsek sertliği (uzun immobilizasyon sonrası)

• Nadir: kompartman sendromu

10. Spora ve işe dönüş ne zaman olabilir?

• Ortopedi uzmanı ve fizyoterapist kontrolünde aşamalı planlanmalı

• Hafif aktiviteler: 6–8 hafta

• Tam güç gerektiren sporlar: 3–6 ay