Akut Paronişi (Dolama): Patogenez, Tanı ve Güncel Tedavi Yaklaşımı

Giriş

Paronişi; proksimal ve/veya lateral tırnak kıvrımlarının inflamasyonu ile karakterizedir. Klinik olarak:

• Akut paronişi (<6 hafta)

• Kronik paronişi (≥6 hafta)

olarak sınıflandırılır.

Predispozan faktörler: Manikür, tırnak yeme, tırnak eti yolma, başparmak emme, tırnak batması, diyabet mellitus ve kronik nem maruziyeti yer alır.

Ayrıca EGFR inhibitörleri, sistemik retinoidler, sitotoksik kemoterapötikler ve bazı antiretroviral ajanlar ilaç ilişkili paronişiye neden olabilir.

Enfeksiyöz Etkenler

En sık etkenler:

• Staphylococcus aureus

• Streptococcus pyogenes

Mekanizma genellikle mikrotravma sonrası deri florasının inokülasyonudur.

Ağız florasına maruz kalan olgularda:

• Eikenella corrodens

• Oral anaeroblar (Fusobacterium, Prevotella vb.)

Nemli ortam veya kronik zemin eşliğinde:

• Pseudomonas aeruginosa

Klinik Bulgular

• Lokal travmayı takiben 2–5 gün içinde hızlı başlangıç.

• Ağrılı eritem ve ödem.

• Fluktuasyon ve yüzeyel apse sık.

• Genellikle tek parmak tutulur.

• İlaç ilişkili vakalarda çoklu tırnak tutulumu olabilir.

Ayak tırnağında sıklıkla batık tırnak veya retronişi eşlik eder.

! Pulpa tutulumu acil cerrahi drenaj gerektirir.

Tanı

Tanı kliniktir:

• <6 haftalık inflamasyon

• Hassas, şiş, eritemli tırnak kıvrımı

• Pürülan koleksiyon

Dijital basınç testi apse varlığını gösterebilir.

Apse mevcutsa kültür alınması önerilir (özellikle MRSA prevalansının yüksek olduğu bölgelerde).

Tedavi

Tedavi; inflamasyonun derecesi, apse varlığı ve altta yatan mekanik faktörlere göre belirlenir.

Apsesiz Akut Paronişi

İlk basamak yaklaşım:

• Günde birkaç kez 10–15 dakika ılık su veya antiseptik banyolar

• Topikal antistafilokokal antibiyotik (ör. mupirosin)

Önemli Klinik Nokta

İnflamasyon belirgin ancak pürülan koleksiyon yoksa, özellikle erken evrede topikal kortikosteroidler, inflamasyonu baskılamada etkili olabilir ve bazı klinisyenler tarafından ilk basamakta tercih edilmektedir.

Topikal antifungaller akut paronişide rutin ilk basamak değildir; fungal etiyoloji genellikle kronik paronişide söz konusudur.

Yanıt alınamazsa oral antibiyotik:

• Dikloksasilin

• Sefaleksin

MRSA riski varsa:

• Trimetoprim-sülfametoksazol

• Klindamisin

• Doksisiklin

Ağız florası maruziyetinde anaerob kapsama eklenmelidir.

Apseli Akut Paronişi

Temel tedavi: İnsizyon ve drenaj

Birçok immünkompetan hastada drenaj tek başına yeterlidir.

Oral antibiyotik endikasyonları:

• İmmünsüpresyon

• Yaygın selülit

• Sistemik bulgular

• Yetersiz drenaj

Antibiyotik süresi genellikle 5 gündür ve mümkünse kültür sonucuna göre düzenlenmelidir.

Batık tırnak eşlik ediyorsa parsiyel tırnak avülsiyonu gerekebilir.

Klinik Pratikte Öne Çıkan Noktalar

• En sık etken S. aureus’tur.

• Apse varsa drenaj esastır.

• Antibiyotik her vakada gerekli değildir.

• MRSA ve ağız florası riski mutlaka sorgulanmalıdır.

• Erken inflamatuar evrede topikal kortikosteroidler faydalı olabilir.

• Batık tırnak tedavi planının parçası olmalıdır.

• İlaç ilişkili olgularda çoklu tırnak tutulumu tipiktir.