Erizipel ve Selülit: Kliniği, Tanısı, Tedavisi

Erizipel ve Selülit Nedir?

Erizipel, üst dermis ve yüzeyel dermal lenfatiklerin etkilendiği, deriden kabarık, keskin sınırlı, üzerinde vezikül veya bül bulunabilen eritemli plaklarla seyreden yüzeyel bir enfeksiyondur.

Selülit ise derin dermis ve subkutan yağ dokusunun akut, ağrılı, yaygın inflamasyonuyla karakterizedir. Her iki tablo da benzer klinik özellikler göstermekle birlikte, etkilenen doku derinliği ve etken patojenler açısından farklılık gösterir.

Etiyoloji

• Erizipel etkeni çoğunlukla A grubu beta-hemolitik streptokoklar (S. pyogenes)’tur.

• Selülit etkeni ise en sık S. pyogenes ve S. aureus’tur.

Mikroorganizmalar genellikle deri bariyerinin bozulduğu alanlardan (örneğin sıyrık, çizik, tinea pedis gibi mantar enfeksiyonları) vücuda girerek enfeksiyona neden olur.

Selülit ve Erizipel'in Farkları

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

• En sık 4–6. dekat arasında ve erkeklerde görülür.

• Tipik yerleşim bölgeleri alt ekstremiteler ve yüz bölgesidir.

Aşağıdaki durumlar risk faktörleri arasında yer alır:

Klinik Bulgular

• Lokal ısı artışı

• Ağrı ve palpasyonda hassasiyet

• Yaygın eritem

• Ateş, halsizlik, terleme

• Bölgesel lenfadenopati

• Lökositoz

Erizipelde lezyonlar daha keskin sınırlı ve yüzeyel iken, selülitte sınırlar daha belirsiz ve daha derin dokular etkilenmiştir.

Selülit Tedavi Yaklaşımı

Hafif, Non-Pürülan Selülit Olguları

Genel Önlemler

• İstirahat

• Etkilenen uzvun elevasyonu

• Islak pansuman uygulamaları (Eau de Goulard 500 cc 2x1 veya Eau de Borique %2 500 cc 2x1)

Antibiyotik Tedavisi

• Flukloksasilin: 4x500–1000 mg (PENFLOKS 500 mg tb 4x1–2 veya Floxapen 500 mg tb 4x1–2)

• Sefaleksin: 4x500 mg (Sef 500 mg tablet 4x1)

• Beta-laktamaz alerjisi varsa → Klindamisin 3x450 mg (Klindan 150 mg kapsül 3x3)

Pürülan veya Abse ile İlişkili Selülit Olguları

MRSA’ya etkili antibiyotikler tercih edilmelidir. Klinik yanıtın yetersiz olduğu olgularda tedavi süresi uzatılabilir.

Tedavi Seçenekleri

• Sefaleksin 4x500 mg + Trimetoprim-sülfametoksazol 160/800 mg 2x1
  veya

• Amoksisillin-klavunat 875/125 mg 2x1 + Doksisiklin 2x100 mg 2x1

Hastane Yatışı Gerektiren Selülit Olguları

Aşağıdaki durumlarda hospitalizasyon endikedir:

• Sistemik inflamatuar yanıt kriterlerinden ≥2’si varsa (ateş >38°C, taşikardi >90/dk, takipne >20/dk, lökositoz >12000/mm³ veya lökopeni <4000/mm³)

• Ayaktan tedavinin başarısız olması

• İmmünsüpresyon varlığı

• Eritemin 24 saat içinde hızla ilerlemesi (nekrotizan fasiit şüphesi)

• Yaygın eritem

• Oral tedavi tolere edememe

• Protez çevresinde selülit varlığı

Orbital ve Periorbital Selülit

Periorbital selülit, göz kapaklarının lokal travması sonrası genellikle streptokoklara bağlı olarak gelişir. Enfeksiyon orbital septumun önündedir.
Orbital selülit ise septumun arkasında yer alır ve çoğunlukla sinüzit komplikasyonudur.

Etken Mikroorganizmalar

• S. pneumoniae

• Diğer streptokoklar

• S. aureus

• H. influenzae

• Penisiline duyarlı anaeroblar

Klinik Bulgular

• Periorbital eritem ve ödem

• Proptozis

• Ağrılı veya sınırlı göz hareketleri

• Diplopi

• Görme keskinliğinde azalma

Komplikasyonlar

• Kavernöz sinüs trombozu

• Menenjit

• Orbital / subperiosteal apse

• Serebral apse

Bu nedenle bu olgular pediatri ve göz hastalıkları uzmanı tarafından acil değerlendirilmelidir.

Sonuç

Erizipel ve selülit, erken tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen, ancak geciktiğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilen bakteriyel deri enfeksiyonlarıdır. Risk faktörlerinin iyi yönetilmesi, erken antibiyotik tedavisi ve sistemik bulguların dikkatli izlenmesi, tedavi başarısında kritik öneme sahiptir.